Reklama

2017-04-15 13:03:03

Święta Wielkanocne

Zanim umilkły dzwony

Reklama

Reklama
Reklama

Chodzenie ze śmiertecką wielkopostną i palenie Judasza to dawne orawskie zwyczaje związane z Wielką Nocą.

Reklama

Wielkanoc, czyli Uroczystość Zmartwychwstania Pańskiego, to najstarsze i największe święto chrześcijańskie, obchodzone na pamiątkę zmartwychwstania Chrystusa. Obchody Świąt Wielkanocnych wiążą się z rozmaitymi obyczajami, tradycjami i obrzędami, które swe korzenie mają nie tylko w chrześcijaństwie, ale i w wierzeniach pogańskich. Zwyczaje ludowe miały na celu zapewnienie dobrego początku pracom polowym i zdrowiu ludzi.

W Lipnicy Wielkiej, położonej u południowych stóp Babiej Góry, zachowało się jeszcze wiele dawnych zwyczajów.

Niedziela Palmowa, zwana na Orawie Kwietną, rozpoczyna Wielki Tydzień. -  Na całej Górnej Orawie w tym dniu święci się w kościele palmy, nazywane w tym regionie "kyćkami, kycickami, bazickami". Są to gałązki wierzbowe z pączkami. Dla ochrony przed nieurodzajem należało do poświęcanego bukietu kycicek dołączyć gałązkę jałowca - opowiada Marcin Kowalczyk z Lipnicy Wielkiej, etnograf w Muzeum-Orawskim Parku Etnograficznym w Zubrzycy Górnej. - W każdy piątek Wielkiego Postu gospodarz robił jeden krzyżyk z drewna lub gałązek, w sumie było ich 7. Po poświęceniu kycicek 6 krzyżyków wkładano za krokiew w domu dla ochrony przed piorunami, a jeden krzyżyk wraz ze święconymi kycickami dawano do pierwszego siewu - tłumaczy.

Obrzędy wielkopostne tradycyjnie zaczynają się w Wielki Czwartek, pod Babią Górą nazywany Zielonym Czwartkiem. Zanim w kościele umilkły dzwony, słychać już było kołatki. Bezpośrednio po zawiązaniu dzwonów chłopcy obiegali kościół trzykrotnie, robiąc wielki hałas. W okresie od Wielkiego Czwartku do Wielkanocy terkotki miały zastępować kościelne dzwony i dzwonki ministrantów. Wierzono też, że ich dźwięk odpędza złe siły. - W Wielki Piątek obieganie z kołatkami po wsi miało prawdopodobnie zwoływać ludzi  do kościoła - przypuszcza Marcin Kowalczyk.

W Wielki Czwartek przy dźwiękach klekotek wielkopostnych i obrzędowych śpiewów chłopcy palili Judasza. - Kukłę, która była  podobizną Judasza, wykonaną ze słomy i ubraną w łachmany, wieszali na dzwonnicy lub drzewie, potem zrzucali, bili kijami i palili na ognisku - wyjaśnia Karolina Kowalczyk z Lipnicy Wielkiej, etnograf.

Wielkanoc przypada zawsze w niedzielę po pierwszej wiosennej pełni księżyca. Termin ten sprawia, że ze świętem związanych jest wiele obrzędów i zwyczajów podkreślających zakończenie zimy i początek wiosny.

W tradycji ludowej na Orawie czwartą niedzielę Wielkiego Postu nazywano bioło, śmiertno lub śródpostno. Kiedyś tego dnia był zwyczaj chodzenia ze śmiertecką wielkopostną. - W tym dniu pory roku walczyły ze sobą na śmierć i życie. Zawsze zwyciężała wiosna, a kolorem zwycięstwa jest biel - opowiada Karolina Kowalczyk. Dziewczęta robiły lalkę ze szmat zwaną śmiertecką, którą ubierały na biało, a do ręki dawały jej kosę. Była ona wykonywana na rusztowaniu w kształcie krzyża. Dziewczynki, również w białych sukniach, niosły kukłę przez wieś, odwiedzały domy, śpiewając "Sła śmiertecka z miasta...".  W zamian za śpiewy dostawały od gospodarzy dary w postaci jajek czy chleba. - Na koniec dziewczęta rozbierały lalkę albo chłopcy wyrywali ją dziewczętom i topili w potoku. Było to symboliczne pożegnanie zimy - zaznacza pani Karolina.

W czasie pierwszej orki bazie poświęcone w Niedzielę Palmową miały znaczenie symboliczne. Jeśli w Wielkim Tygodniu na polach nie było już śniegu, niektórzy gospodarze wychodzili orać, poza Wielkim Piątkiem. - Dla gazdy bardzo ważny jest pierwszy wiosenny wyjazd w pole. Gaździna wychodzi do niego ze święconą wodą i wiązką kicicek. Święci gazdę, który robi znak krzyża. Święci też konia i sprzęt rolniczy. Później razem wsiadają na wóz i jadą w pole, a pod pierwszą skibę gazda wrzuca gałązkę z kicicki i krzyżyk z Kwietnej Niedzieli - wyjaśnia etnograf.
W tradycji ludowej zakorzeniona jest głęboka wiara w magiczną moc wielkopostnych i wielkanocnych zwyczajów. - Zwiastują one pomyślność w urodzaju, chronią od złego. Zwyczaj śmiertecki oznacza odkupywanie się śmierci - kończy Karolina Kowalczyk.

* * *

Tygodnik Podhalański dziękuje zespołom "Orawskie Dzieci", działającym przy Szkole Podstawowej nr 2 w Lipnicy Wielkiej, i "Ziemia Orawska", który skupia młodzież z całej Orawy, oraz Orawskiej Grupie Teatralnej im. dra Emila Kowalczyka za przygotowanie i przedstawienie wielkanocnych zwyczajów orawskich.

Jolanta Flach

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.
  • PRACA | dam
    Masz dość pracy od rana do?rana ? Renomowany szpital akademicki w pięknej aglomeracji miasta Hamburg przyjmie do pracy pielęgniarki, położne oraz ratowników medycznych. Kontakt: prof. dr Jan Konturek
    Tel.: +491712686766
    E-mail: jan.konturek@elbekliniken.de
    WWW: www.elbekliniken.de
  • PRACA | dam
    Zlecę SPRZĄTANIE apartamentów lub zatrudnię do sprzątania w Zakopanem.
    Tel.: 697 665 665
    E-mail: redyk@interia.eu
  • PRACA | dam
    Zatrudnię na stoisko handlowe. Praca stała lub na weekendy. Proszę dzwonić 695 069 380 lub pisać anna133@interia.eu
    E-mail: anna133@interia.eu
  • PRACA | dam
    Nowy Targ zatrudnię KUCHARZA-POMOC KUCHENNĄ. 794 380 578.
  • PRACA | dam
    Spółka POLSKIE TATRY S.A zatrudni: KELNERKĘ/KELNERA do Zespołu Pensjonatów "Dolina Białego". Tel. 603 750 122. PRACOWNIKA OBSŁUGI GRILLA do Zajazdu Górskiego Kuźnice. Tel. 601 268 550.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Sprzedam działkę z widokiem w Bańskiej Wyżnej o powierzchni 1 h
    Tel.: 602236959
  • PRACA | dam
    Zakopiańskie TBS poszukuje pracownika na stanowisko administratora nieruchomościami. Wymagane wykształcenie techniczne lub ekonomiczne. Poszukujemy osoby kontaktowej, odpornej na stres, dobrze zorganizowanej i o wysokiej kulturze osobistej. firma@ztbs-zakopane.pl
  • PRACA | dam
    Przyjmę do pracy przy wylewkach maszynowych i posadzkach przemysłowych
    Tel.: 664427752
  • PRACA | dam
    Hotel Aquarion**** w Zakopanem, zarządzany przez sieć Dobry Hotel, poszukuje osób na stanowiska: recepcjonistka, recepcjonistka SPA, pokojowa, kelner/barman, animator czasu wolnego, kosmetolog. Prosimy o umieszczenie zgody na przetwarzanie danych osobowych.
    Tel.: 570 433 747
    E-mail: praca@hotelaquarion.pl
    WWW: www.dobryhotel.com
  • PRACA | dam
    Zatrudnię Ratownika Wodnego na basenie od maja w Zakopanem. Umowa Zlecenie/Umowa o pracę.
    Tel.: Tel.601 406 956
  • PRACA | dam
    Praca sezonowa dla kelnerki w Krościenku. Bardzo dobre warunki wynagrodzenia
    Tel.: 510278613
  • PRACA | dam
    KIEROWNIK ZMIANY W SKLEPIE SPORTOWYM - KRUPÓWKI - umowa o pracę - 605 147 470.
  • PRACA | dam
    SPRZEDAWCA W SKLEPIE SPORTOWYM - KRUPÓWKI - umowa o pracę -
    Tel.: 605 147 470.
  • PRACA | dam
    Restauracja w Nowym Targu zatrudni KUCHARZA. Praca stała, na dobrych warunkach. 727 593 306.
  • PRACA | dam
    PRACA PRZY KOMPUTERZE/INWENTARYZACJA TOWARÓW Rabka ? Zdrój Zakres obowiązków: prowadzenie korespondencji e-mail, przeprowadzanie inwentaryzacji towarów, obsługa lottomatu i kasy fiskalnej. Więcej informacji pod nr tel.
    Tel.: 606 27 55 91
  • PRACA | dam
    STACJA PALIW BP W ZAKOPANEM (Droga na Bystre) zatrudni PRACOWNIKÓW Poszukujemy pracowników w pełnym i niepełnym wymiarze czasu pracy. Oferujemy umowę o pracę, pełny pakiet socjalny, pakiet szkoleń. Kandydaci do pracy na stanowiska SPRZEDAWCY mogą składać swoje aplikacje bezpośrednio na stacji lub wypełniając formularz na stronie: www.dolaczdozespolubp.pl
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Wynajmę LOKAL 25 m z kuchnią i łazienką ul.harcerska cena 900 zł
    Tel.: 510361046
    E-mail: c87@tlen.pl
  • PRACA | dam
    PRZYJMĘ DO BIURA PROJEKTOWEGO KREŚLARZA z biegłą znajomością AutoCad", tel. 608581540
  • USŁUGI | inne
    Usługi transportowe dla biznesu oraz klientów indywidualnych KTT-Trans
    Tel.: 535822837
    E-mail: biuro@ktt-trans.pl
  • PRACA | dam
    Przedsiębiorstwo Budowlane zatrudni pracowników budowlanych, kierownika budowy.
    Tel.: 602629623
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA W ZAKOPANEM ZATRUDNI: POMOC KELNERSKĄ i KELNERKĘ. Praca w weekendy, święta, wakacje, możliwość noclegu. 601 533 566, 18 20 64 305
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    SKUP SAMOCHODÓW za gotówkę każda marka oraz stan. Bez Opłat.
    Tel.: 512-700-770
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Sprzedam Wille w centrum Zakopanego ul. Kasprusie. Powierzchnia 1000 m2 na działce 12 arowej. Widok na Tatry.
    Tel.: 515247140
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    MIESZKANIE W NOWYM TARGU DO WYNAJĘCIA OD LIPCA, 36 METRÓW, BEZ BALKONU. Dwa pokoje z kuchnią. Umowa najmu okazjonalnego. Blisko przedszkole, szkoła, przychodnia, przystanek, sklepy. 602 218 067
  • PRACA | dam
    Zatrudnimy osobę na recepcję. Zapewniamy umowę o pracę, satysfakcjonującą pensje, premie. Wymagane warunki: wysoka kultura osobista, język angielski na poziomie komunikatywnym, umiejętność pracy w zespole, znajomość obsługi komputera, dobra organizacja pracy, dyspozycyjność. Nie zapewniamy zakwaterowania.
    Tel.: 500536117
    E-mail: biuro@zakopianskidwor.pl
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking.
    Tel.: 507 171188.
    WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
  • USŁUGI | budowlane
    Malowanie i gładzie natryskowe i tradycyjne.
    Tel.: 519803838
    E-mail: sabina.kolodziejczyk@interia.pl
  • PRACA | dam
    FIRMA JERONIMO MARTINS POLSKA S.A. WŁAŚCICIEL SKLEPÓW BIEDRONKA, POSZUKUJE OSÓB NA STANOWISKA: ZASTĘPCA KIEROWNIKA SKLEPU ORAZ SPRZEDAWCA - KASJER W ZAKOPANEM I NOWYM TARGU. TEL. 668 333 831
  • BIURA RACHUNKOWE
    Usługi księgowo - kadrowe
    Tel.: 788539748
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    Noclegi w Zakopanem
    WWW: www.eNOCLEGI.biz
2018-04-23 22:29 Wpadły bańki dwie 2018-04-23 20:14 Zapomniane ulice pełne śmieci 4 2018-04-23 19:14 Majówka na bogato 2018-04-23 18:34 Remont na Gubałówce 6 2018-04-23 16:39 Robią nam getto! 5 2018-04-23 16:13 Szarpanina przed barem FIS 2 2018-04-23 15:44 Zakopane przed burzą. W Pieninach gradobicie 2018-04-23 15:14 W ratuszu - o szlakach okupacyjnych 2018-04-23 14:11 XII memoriał im. Ryszarda Leśniaka 2018-04-23 13:53 Włamywacz trafił za kratki 1 2018-04-23 12:19 Wypadek na budowie nowej zakopianki 2018-04-23 11:44 Nie ma szans na utrzymanie w Rabce karetki specjalistycznej 1 2018-04-23 11:43 „iNTarg BLUES” zagrał u Winiarskich (zdjęcia) 2018-04-23 10:03 Piłkarski weekend za nami. Sprawdź jak sobie nasi radzili 2018-04-23 08:02 Rabkoland budzi się z zimowego snu 2018-04-23 08:00 Lulu roboty szuka, może ktoś ją zatrudni 2 2018-04-22 21:00 Setka Wojtka Szatkowskiego (WIDEO) 1 2018-04-22 20:57 Nowe miejsce do wypoczynku 2 2018-04-22 20:05 Trzeźwe Podhale - nowa książka o wciąż żywym problemie 2 2018-04-22 19:30 Konkursowa "Nuta Dunajca" 2018-04-22 19:00 Bacowskie święto 8 2018-04-22 18:25 Rowerem po skarb Inków 2018-04-22 18:00 Poszerzanie strefy płatnego parkowania 2 2018-04-22 17:23 The Old Meets the New czyli angliści na Podhalance 2018-04-22 16:59 Słońce, woda i tratwą do Gdańska (WIDEO) 2018-04-22 16:30 Rowerem na Słowację 1 2018-04-22 16:10 Wybuch gazu nad bankiem, 3 osoby ewakuowane 2018-04-22 15:55 Ludzie gór, honoru i dumy 6 2018-04-22 15:30 Szóste Mistrzostwo Górali! Szarotka w "brązie" 2018-04-22 15:05 Sensacja była blisko. Debiutantki wicemistrzem Polski! 2018-04-22 15:00 Pytania do premier Szydło, apel o ustawę górską 6 2018-04-22 14:00 Policyjna interwencja na szczycie 5 2018-04-22 13:33 Tłumy gości na tatrzańskich szlakach 3 2018-04-22 13:00 Strefa ochłody w Szczawnicy 2 2018-04-22 12:00 Przyjaciele świętej góry przybywają 1 2018-04-22 11:00 Narciarskie ostatki na Kasprowym 2018-04-22 10:45 Marynarze Łodzi Pod Gontem 2018-04-22 09:27 Beata Szydło spłynie tratwą do Krościenka 12 2018-04-22 08:10 Nocny pożar budynku mieszkalnego 2018-04-22 08:00 Jazzowe święto 1 2018-04-21 20:44 W Zakopanem jak w Ameryce 3 2018-04-21 20:29 Beata Szydło w Krościenku 31 2018-04-21 19:30 Tak niskiej wilgotności powietrza nie było od lat 1 2018-04-21 19:14 Wiosna pod Kopieńcem 2018-04-21 19:02 Policyjny pościg od Szczawnicy do Krościenka 4 2018-04-21 18:30 Jodła, cis a może buk 2 2018-04-21 17:00 Klaudia Tasz o pobiciu pod Gerlachem (WIDEO) 26 2018-04-21 15:30 Szczawnica stolicą biegaczy 1 2018-04-21 14:52 Napad na sklep z alkoholem 1 2018-04-21 14:30 Prezydent Duda na Turbaczu 8
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2018-04-23 22:01 1. Będzie gaz i trasa narciarska, wodociąg i trasa narciarska, kanalizacja i trasa narciarska, monitoring i trasa narciarska, trasa rowerowa i trasa narciarska, wieża widokowa i trasa narciarska, trasa biegowa i trasa narciarska, autobus i trasa narciarska a na to wszystko wylewka asfaltowa bez gwarancji kto wam tyle da co CI nam obiecają. 2018-04-23 22:00 2. @highlander48 słusznie piszesz. Pozwól, że ja też coś w tym temacie napiszę. Poselski projekt ustawy z 2013 roku o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (druk nr 1357) zakładał m.in.: podwyższenie wysokości zasiłku pielęgnacyjnego do 350 zł miesięcznie oraz podwyższenie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego do 1000 zł miesięcznie. Ponadto dwukrotne zwiększał wymiar składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe odprowadzanej przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, albo specjalny zasiłek opiekuńczy. Eksperci ówczesnej ekipy rządowej uznali, że łączny wzrost wydatków z budżetu państwa związany z proponowanymi zmianami wyniesie 2 mld 985 mln zł i będzie blisko dwa razy większy od kosztu szacowanego przez wnioskodawców projektu. W efekcie rząd uznał, że w budżecie nie ma takich środków, a cały projekt ustawy został zaopiniowany negatywnie i finalnie został wycofany z wszelkich prac legislacyjnych w 2014 roku. Źródło: Stanowisko Rady Ministrów wobec poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (druk nr 1357) Sejm.gov.pl 2018-04-23 21:49 3. Specjalista od wodociągów...Po co karetka na poczcie,przecież mozna tam postawić ambulans ale pocztowy,ew.beczkowóz. 2018-04-23 21:32 4. krakowsy pseudokibice czy o babe poszło? 2018-04-23 21:11 5. Na Harendzie droga jest jak ser szwajcarski Może nowy burmistrz zrobi w koncu z tym porządek. Wiarą połatamy caly las, grzyby powinny wysypać. Trzeba tylko pamiętać o tym, że kiedyś bylo bez dziur. Moc z wami ! 2018-04-23 21:08 6. W lokalnym radiu słyszałem jak mówiono, że będą dawać bacom "papiery" . O jakie to papiery chodziło bo nie zrozumiałem? 2018-04-23 21:03 7. Masza a niedźwiedzia nie widziała... ? Może to był gnój... 2018-04-23 20:58 8. Co siy nie do, jak siy do... Nawet najstarsi górale o tym nie marzyli... gaz, woda,kanalizacja,nowy asfalt, scieżka rowerowa,monitoring, poprostu pełnia szczęścia :) Powoli i " Bangladesz" zniknie ;) Jednak co górole, to górole, jak rządzom to widać efekt.... 2018-04-23 20:55 9. Z Sienkiewicza i z Borów też niczego nie wywieziono. 2018-04-23 20:42 10. Nowy rodzaj bacy to "baca załatwiacz" bez jednej owcy i bez jednego morga !
2018-03-20 21:14 1. Uwielbiam spędzać zimę na Podhalu. Z rodziną ok kilku lat jeżdżę tam co roku. Najbardziej lubimy wynajmować domki w miejscowości Nowe Bystre http://www.domekalpejski.pl/, bo to piękna i spokojna okolica, a do Zakopanego jest 10 minut samochodem. Często stamtąd idziemy na Gubałówkę. Zajmuje nam to około 30 minut. Po powrocie uwielbiamy siąść sobie wokół kominka z grzanym winem. Domki są świetne, bo w nich możemy się poczuć jak w domu. 2018-03-18 20:58 2. Wyprawa super, ale byłem jakiś rok temu na prezentacji w GOPR na Długiej Polanie, gdzie młody lekarz ortopeda ze szpitala w NT pokazaywal zdjęcia, jak SAM przejechał do Azji Centralnej z Polski i z powrotem. To dopiero wyczyn. 2018-03-03 10:52 3. ślicznie 2018-02-15 11:53 4. Rzadko który pies ma uśmiechnięty pysio :( 2018-02-09 01:25 5. Dziekujemy za takie koncerty i prosimy o wiecej , jestescie wspaniali ze nadal pokazujecie nam , naszym dzieciom takie instrumenty i slyszymy taka piekna muzyke . Prosimy o wiecej takich imprez . Zas tym wszystkim ktorzy pokazuja i graja te Dziela mowimy glosno Dziekujemy . Niek muzyka plyniy po naskiyj dziedziniy I niek nom tyz przeciy nigdy nie zaginiy. 2018-02-05 19:25 6. To je vyborne! 2018-01-30 17:46 7. Faktycznie to jakaś fiocha no ale cóż to wszystko spada na dno 2018-01-29 20:44 8. Czyżby niektórzy przynosili pecha??!!!! 2018-01-28 17:58 9. ta publiczność to jakaś wiocha 2018-01-22 06:31 10. Dopisuje sie do poprzedniego komentarza, przepiekne
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Album TP

Bojcorka

Pożegnania

FILMY TP