Reklama

2018-02-24 20:33:32

Blog

ZAMILCZANY NA ŚMIERĆ

Reklama

W sierpniu 2018 roku podczas Zakopiańskiego Festiwalu Literackiego, po raz drugi po jej odnowieniu, przyznana zostanie Literacka Nagroda Zakopanego. Postaramy się tu przybliżyć kilka książek, które zostały wydane w ubiegłym roku, a ich autorzy mają szansę na tę nagrodę. Na początek Mariusz Urbanek, doświadczony autor licznych, popularnych biografii, którego opowieść o życiu Kornela Makuszyńskiego zbiera zarówno fakty powszechnie znane i przeczuwane, jak i te skryte, zapomniane, szerzej nieznane.

     To zdumiewające, że jeden z najpopularniejszych pisarzy dwudziestolecia międzywojennego i jeden z najbardziej znanych twórców polskiej literatury dla dzieci i młodzieży, do tej pory nie miał swojej biografii! Ale już ma i jest to lektura zajmująca, barwny obraz minionej epoki i portret postaci, o której – jak się wydaje – wiemy wszystko. 
     Makuszyński w powszechnym oglądzie pozostaje sympatycznym i dowcipnym starszym panem, autorem 120 przygód Koziołka Matołka, Szatana z siódmej klasy i Awantury o Basię. Tymczasem z książki Mariusza Urbanka wyłania się postać dalece niejednoznaczna, momentami mroczna i bez wątpienia pełna sprzeczności. Utalentowany rymopis, którego twórczość dla dorosłych nie wytrzymała próby czasu i pozostaje znany jako autor książek dla dzieci. Własnych dzieci nie miał i ponoć w codziennym życiu za nimi nie przepadał. Ale pisał dla nich z wyjątkowym wyczuciem, fundował biednym góralskim dzieciom setki par nart, wspierał budowę rabczańskiego sanatorium dziecięcego. 
     Był dwukrotnie żonaty, za każdym razem szczęśliwie, choć jego pierwsza żona przedwcześnie zmarła. I mimo, że kochał swoje żony, a w powieściach tworzył fantastyczne, wyraziste postaci niezależnych dziewcząt, to w swojej publicystyce i w felietonach był niepoprawnym mizoginem. W stosunku do kobiet używał słów i określeń, które dziś chyba nie mogłyby się ukazać drukiem, a ich autor zostałby przez opinię publiczną skazany na infamię. Nie ośmielam się tu ich przytoczyć. 
     Podobnie nie mam odwagi cytować ksenofobicznych i zjadliwie antysemickich tekstów Makuszyńskiego. Ten pozytywny, pogodny, radosny i otwarty człowiek był jednocześnie zagorzałym antysemitą. Mariusz Urbanek tłumaczy to klimatem epoki i podkreśla, że Makuszyński jednocześnie utrzymywał koleżeńskie stosunki z licznymi pisarzami żydowskiego pochodzenia. To fakt, ale nie sposób dziś przejść obojętnie wobec tak jawnie ksenofobicznej retoryki, nie sposób jej usprawiedliwić. Z jednej strony tradycyjny, konserwatywny endek, a z drugiej przyjaciel skamandrytów, Żydów i lewaków, jedyny, który dobrze czuł się w Ziemiańskiej przy bardzo różnych stolikach. 
     Przed wojną człowiek zamożny, popularny, mówiąc językiem współczesnym – celebryta. Jego książki ukazywały się regularnie w wielkich na owe czasy nakładach. Wraz z Marianem Walentynowiczem stworzył najpopularniejsze polskie komiksy, wydawane do dziś. Na podstawie jego powieści kręcono filmy. Po wojnie żył w biedzie w Zakopanem, chory, zapomniany, niewydawany, nieobecny. Przed wojną obdarzony godnością honorowego obywatela Zakopanego i honorowego członka Związku Górali. Po wojnie na jego pogrzebie nie było żadnych oficjalnych delegacji, ani władz miejskich, ani przedstawicieli stowarzyszeń. Popularność Makuszyńskiego powróciła dopiero po jego śmierci i po październikowej odwilży. 
     Pionier w dziedzinie polskiego komiksu, był także współtwórcą tak dziś popularnych faktów medialnych. ówczesna prasa musiała spełniać rolę, którą dziś wypełniają, poza gazetami, media elektroniczne z internetem na czele. Zapełniał więc łamy pism wymyślonymi, niestworzonymi opowieściami, stanowiącymi informacyjną papkę dla ówczesnego masowego czytelnika. Śledząc losy Makuszyńskiego zastanawiałem się czy był koniunkturalistą. Czy jego flirt z endecją to szczery wyraz przekonań, czy też zewnętrzny wizerunek mający mu zapewnić prestiżową posadę w lwowskim „Słowie Polskim”? Bo przecież po wojnie tkwił w swoim ukochanym Zakopanem, a jedna socrealistyczna książeczka, kilka wierszy sławiących kogo trzeba i zapewne mógłby wrócić na salony, na łamy gazet, do księgarń. Nie zrobił tego. I – jak trafnie napisał Mariusz Urbanek – „Makuszyński został zamilczany na śmierć”. 
     Zakopane to było ważne miejsce w życiu Makuszyńskich. Miejsce letniego i zimowego wypoczynku, miejsce rodzinne – teść pana Kornela miał tu wakacyjny dom, to także ostatnia życiowa przystań po ucieczce ze zniszczonej po powstaniu Warszawy. Wiele miejsca poświęcił Zakopanemu w swojej twórczości, przechodząc od złośliwego sceptycyzmu do niemal bezkrytycznej apoteozy miasteczka pod Giewontem. Zawdzięczamy mu prześmieszne i do dziś trafne opisy i charakterystyki tego miejsca i jego mieszkańców. „Górale jest to szczep dorodny i dzielny; wesele trwa u nich trzy dni, pogrzeb siedem. Jedynym ich celem i zajęciem jest obdzieranie naiwnych ceprów ze skóry i dudków, chociaż w zamian ofiarują niewiele, a najchętniej nic. Poza oczywiście najpiękniejszymi na świecie górami, których czują się wyłącznymi właścicielami. Mają najczulsze na świecie serca, które nie pozwalają im skrzywdzić (a już broń Boże zabić) żadnego stworzenia: barana, indyka czy choćby kury. Czekają, aż zwierzę samo zdechnie ze starości, i wtedy podają je do zjedzenia przybyszom z nizin”. 
     Ta barwna opowieść dzieje się w zakopiańskich i warszawskich knajpach, na salonach, w ziemskich majątkach, lwowskich i stołecznych redakcjach i teatrach. Pokazuje jak ważne kiedyś było życie literackie i jaką rolę pełnili pisarze w życiu społecznym. Dziś te polemiki, kawiarniane stoliki, stowarzyszenia i instytucje z Polską Akademią Literatury na czele, wydają się jak nieco nostalgiczne, staroświeckie sceny ze starego, czarno-białego filmu. 
     Na ile Makuszyński jest obecny dziś? Na jego grobie na Pęksowym Brzyzku wciąż palą się znicze i przybywają kolejne szkolne tarcze. Ale czy to wyrazy sympatii ze strony wiernych dziecięcych czytelników i czytelniczek, czy raczej gesty inspirowane przez nauczycieli polonistów? Bo kiedy zdarza mi się oprowadzać po Pęksowym Brzyzku szkolne wycieczki i kiedy zatrzymuję się przed grobem pana Kornela, to coraz częściej widzę entuzjazm, radość, a czasem wzruszenie w oczach dorosłych i obojętność na obliczach dzieci. Niektórym nazwisko Makuszyńskiego nie mówi już nic. Może kiedyś sięgną po tę książkę…
     Ukazała się w serii „Biografie” Wydawnictwa Czarne, która powoli staje się jedną z wiodących serii tej oficyny. Czarne nadrabia zaległości zamawiając i wydając biografie Zofii Stryjeńskiej, Kornela Makuszyńskiego, Stanisława Lema, Witolda Gombrowicza czy Ireny Sendlerowej, a czasem zaskakuje, publikując książki o Katarzynie Kobro, Marii Kownackiej czy Tadeuszu Gajcym. Plus świetne „czeskie” biografie Havla i Hrabala pióra Aleksandra Kaczorowskiego. Czekamy na więcej, bo rzetelna biografistyka od dawna, szczególnie w krajach anglosaskich, stanowi jeden z głównych nurtów literatury faktu, a w Polsce bywa wciąż traktowana po macoszemu. 

Mariusz Urbanek, Makuszyński. O jednym takim, któremu ukradziono słońce. Wydawnictwo Czarne, Wołowiec, 2017, 296 s.
 
Tekst ukazał się pierwotnie w numerze 11/2017 miesięcznika "Nowe Książki"
Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Wiktor 2018-02-25 16:12:23
Partner wydania: Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem. Nic dodać nic ująć. Rozumiem, ze Krzyżyk tez Pan będzie omawiał? Ale ze szczegółami proszę. Co skąd wzięte i jakie błędy... OK? A potem może link do filmiku z promocji. Jakoś brnie Pan w te Wołowcowe klimaty.
abc 2018-02-25 10:29:40
Bo można krytykować każdą nację, ale nie żydów. I teraz najważniejszym punktem życiorysu każdego literata jest jego stosunek do Narodu Izraela. W mediach całego świata rozpowszechnia się w ten sposób jakaś izraelska histeria, która na pewno wpłynie, że żydzi będą bardziej kochani? Wypowiadam się o Rosjanach Niemcach i nie rozumiem dlaczego żydzi zasługują na jakąś cenzurę. Jest obrazą całego narodu napisanie, że żyd był mordercą i kolaborantem. Ale jeśli kilku Polaków zamordowało żydów, to odpowiada cały nasz naród. I jeszcze będziemy kręcić filmy o ich bestialstwie, za publiczne pieniądze.
Kreowana jest jakaś polityczna poprawność. Jestem tym zmęczony. A Pan Maciej, nie wiem po co, zbiera punkty wśród lewaków i akurat wpisuje się często na blogu w taką poronioną retorykę.
Abeto 2018-02-24 20:50:01
Cytuje " Jedynym ich celem i zajęciem jest obdzieranie naiwnych ceprów ze skóry i dudków" przynajmniej napisane prawidłowo "DUDEK" nie tak jak niektórzy twierdza , że to "dutek"
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Do wynajęcia na dłużej apartament 42m, 2 pokoje, duży taras. Zakopane Olcza. 1800zł media
    Tel.: 606854231
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking.
    Tel.: 507 171188.
    WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
  • PRACA | dam
    Potrzebny MŁODY PRACOWNIK DO PRZYUCZENIA (PRACE BUDOWLANE), na start 18 zł/ha + ubezpieczenie. 791 669 932.
  • PRACA | dam
    Restauracja "Tarasy Gubałówka" zatrudni: POMOC KUCHENNĄ. Miejsce pracy: Zakopane. WYMAGANIA: - Aktualna książeczka zdrowia dla celów sanitarno-epidemiologicznych; - Optymizm, sumienność i zaangażowanie, punktualność; - Umiejętność pracy w zespole i pod presją czasu; - Dyspozycyjność. OFERUJEMY: - Umowę zlecenie; - Atrakcyjne warunki zatrudnienia. Aplikacje prosimy przesyłać na adres e-mail: rekrutacja@pkl.pl
  • PRACA | dam
    Sklep obuwniczy w Zakopanem zatrudni ekspedientki.CV oraz list motywacyjny proszę przesyłać na adres email lub zgłoszenia telefoniczne.
    Tel.: 697069380
    E-mail: tatrzanski@dworek.biz
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Wynajmę miejsce na stoisko regionalne ul. Pardałówka
    Tel.: 500370970
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA W ZAKOPANEM ZATRUDNI: OSOBĘ DO PRACY W KUCHNI. Praca w weekendy, święta, wakacje, możliwość noclegu. 601 533 566, 18 20 64 305
  • PRACA | szukam
    dietetyk, intendent z pełną znajomością programów żywieniowych RW i PZ. 669 364 691
  • PRACA | dam
    Zatrudnię młodą i energiczną dziewczynę do obsługi w restauracji w Bukowinie Tatrzańskiej.
    Tel.: 660172232
    E-mail: restauracja@burymis.pl
  • PRACA | dam
    Stanowiska kucharza oraz pomocy kuchennej w małej restauracji przy pensjonacie w Zakopanem. Godziny pracy do ustalenia. Dla kobiety zakwaterowanie na miejscu. Prosimy o kontakt telefoniczny lub o przesłanie CV.
    Tel.: 600 250 202
    E-mail: hotel-pp@gabrysia.com.p
    Inne: JAR, Jaszczurówka 30, 34-500 Zakopane
  • PRACA | dam
    Roznoszenie ulotek oraz promowanie wycieczek jednodniowych
    Tel.: 606286379
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    KIA SOUL, 2010 r., pierwsza rejestracja 2011, serwisowany Aso, bezwypadkowe, 1.6 benzyna,
    Tel.: 604 504 738.
  • SPRZEDAŻ | zwierzęta
    GĘSI i KACZKI. Tel 514 700 510
  • PRACA | dam
    ZATRUDNIĘ DZIEWCZYNĘ JAKO SPRZEDAWCĘ W SKLEPIE ZABAWKOWYM W ZAKOPANEM. Praca na stałe.
    Tel.: 609 097 999.
  • PRACA | dam
    Karczma Giewont w Bukowinie Tatrzańskiej przyjmie do pracy kucharza /kucharkę i pomoc kuchenną tel 660087077,
    Tel.: 664498283
  • KOMUNIKATY
    Na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy Nowy Targ oraz na stronie internetowej www.ugnowytarg.pl znajduje się wykaz nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży: - w trybie przetargu nieograniczonego dz. ewid. 7 o powierzchni 0,2205 ha w miejscowości Łopuszna objęta Księgą Wieczystą nr NS1T/00120012/8 położona w bezpośrednim sąsiedztwie stadniny koni oraz dworu Tetmajerów. Cena wywoławcza nieruchomości 41 400, 00 zł. W trybie bezprzetargowym dz. ewid 5502/3 o powierzchni 0,0570 ha w miejscowości Ludźmierz powstała z podziału dz. ewid. 5502 objętej Księgą Wieczystą nr NS1T/00085076/6 położonej w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowań w pobliżu ścieżki rowerowej. Cena nieruchomości: 8 922, 35 zł brutto.
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA W ZAKOPANEM ZATRUDNI: POMOC KELNERSKĄ i KELNERKĘ. Praca w weekendy, święta, wakacje, możliwość noclegu. 601 533 566, 18 20 64 305
  • PRACA | dam
    Przyjmę do pracy bufetową, na stałe lub na sezon. 502 271 486
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    Do sprzedania używany samochód Ford Focus 2007 kombi
    Tel.: 695906596
    E-mail: lukasz_banas@gazeta.pl
  • PRACA | dam
    Przyjmę do pracy Panią na pełen etat na Stoisko pod Gubałówkę z galanterią skórzaną dyspozycyjną ,mile widziane doświadczenie w handlu. W wieku od 20-45 lat.Stoisko w okresie zimowym ogrzewane.Dobre wynagrodzenie
    Tel.: Telefon:660719519,
    E-mail: budzuu@wp.pl
  • MOTORYZACJA | kupno
    Skup aut całych i rozbitych. Dojazd do klienta nr tel 880084653
    Tel.: 880084653
  • PRACA | dam
    Przyjmę krawcową do szycia kurtek skórzanych.Nowy Targ praca stała.
    Tel.: 601508717
    E-mail: Waciop@interia.pl
  • PRACA | dam
    Przyjmę do pracy hydraulika,praca stała,dobre wynagrodzenie
    Tel.: 604961477
  • PRACA | dam
    Zatrudnię na stanowisko pomocnika produkcyjnego przy szyciu odzieży skórzanej.
    Tel.: 603607832
    E-mail: anna133@interia.eu
  • PRACA | dam
    Zatrudnię osobę do obsługi gości na RECEPCJI w Kościelisku. Wymagana znajomość obsługi komputera.
    Tel.: 697655655
    E-mail: anna133@interia.eu
  • PRACA | dam
    Firma Informatyczna zatrudni absolwenta o kierunku informatyka lub pokrewnym z wykształceniem średnim lub wyższym, posiadającego prawo jazdy kat. B , praca w okolicach Nowego Targu. Zainteresowanych prosimy kontakt : praca@nowytarg.webd.pl, tel. 504252727.
  • PRACA | dam
    Hotel Murowanica poszukuje recepcjonistów na pełen etat, zatrudnienie na umowę o pracę. Chętnych prosimy o kontakt
    Tel.: 182063362
    E-mail: kontakt@hotel-murowanica.pl
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    SZUKAM DOMU NA DŁUŻSZY OKRES - ZAKOPANE, najchętniej centrum -
    Tel.: 513 920 918.
  • PRACA | dam
    Zatrudnię tynkarzy, praca okolice zakopanego, umowa o prace, wysoka stawka dla ekip i dla pojedynczych pracowników, zapraszam do kontaktu.
    Tel.: 880321683
  • PRACA | dam
    Praca na budowie przy dociepleniach (Zakopane i okolice).
    Tel.: 500 160 574
2018-06-22 21:18 Jedyna taka okazja dla miłośników broni 2018-06-22 21:03 Grupa Autoremo partnerem motoryzacyjnym nowotarskiego hokeja 2 2018-06-22 21:01 Rozwiń swoją firmę z programem #StartUP Małopolska 2018-06-22 21:00 American Dreams zwycięzcą w SPA Prestige Awards 2018 w kategorii Day SPA & Beauty Salon 2018-06-22 20:53 Będzie ławeczka w parku 1 2018-06-22 20:05 Charytatywny koncert dla Jana Klaga 2018-06-22 18:30 Przetarg za plecami radnych 1 2018-06-22 17:00 Wakacyjne zagrożenia 2018-06-22 17:00 Polsko-słowacki rajd rowerowy 2018-06-22 15:46 Przyjechali na rowerach i przyłapali go z narkotykami 2018-06-22 15:25 KARDIO SZUKA DOMU NA CITO! 5 2018-06-22 15:24 Dziś zakończenie roku szkolnego. Zaczynają się wakacje 2018-06-22 15:16 Pink Floyd na początek lata 2018-06-22 15:01 Z zamiłowania do broni 1 2018-06-22 14:16 Kolejny śmiertelny wypadek w Tatrach 2018-06-22 14:03 Muzyczne zakończenie roku szkolnego 2 2018-06-22 13:00 Stypendia dla najlepszych 1 2018-06-22 12:09 Przestróg nigdy za wiele 1 2018-06-22 11:02 Za potrzebą biegając po parku 2018-06-22 10:01 Co dalej z obwodnicą 5 2018-06-22 08:37 Czas na WAKACJE! 2018-06-22 08:00 Kadeci w więzieniu 2018-06-21 21:00 Ośrodek za zamkniętymi drzwiami 2018-06-21 19:53 Kolej tak, autobus nie za bardzo 4 2018-06-21 18:37 Poczwórna stłuczka na Nędzy Kubińca 3 2018-06-21 18:05 Budżet i różne punkty jego widzenia 1 2018-06-21 17:33 Program „Wakacji w Mieście 2018” 2018-06-21 17:30 Ścieżka z poślizgiem 12 2018-06-21 17:24 Kadeci na szlaku konfederatów 2018-06-21 16:44 Miasto szykuje się na Powitanie Lata 2018-06-21 16:25 Nie daj się podstawionemu wnuczkowi 2018-06-21 16:00 Jakość na talerzu 2018-06-21 15:59 Prasa płynie (wideo) 2018-06-21 14:47 Wielkie zmiany na księżowskich posadach 25 2018-06-21 14:08 Ortografia im niestraszna 2018-06-21 14:06 Gala stypendystów 2018-06-21 13:07 Uwaga na Barszcz Sosnowskiego 3 2018-06-21 12:40 Remontują chodnik 2018-06-21 12:21 Nowotarskie spotkanie z poezją 2018-06-21 11:28 Spiskie granie dla Martynki 2018-06-21 11:25 Robotnicy generują korek na zakopiance 10 2018-06-21 10:43 Jak wesele, to tylko po góralsku 2018-06-21 10:04 Seniorze - nie daj się oszukać 2018-06-21 09:54 Edukacyjna debata w Kościelisku 1 2018-06-21 08:23 Łąki Łan pod ścianką i z konkurs nagrodami 2018-06-21 07:49 Dziś z „Tygodnikiem Podhalańskim” - kolejny numer „Gazety Targowej” 2018-06-21 07:40 Skandal obyczajowy z duchownym w roli głównej 2018-06-20 23:07 Poszukują kierowcy, który zabił dziewięciolatka 2 2018-06-20 21:00 Rezydent 22 2018-06-20 20:03 Radni grosze liczą
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2018-06-22 22:45 1. Wójcie Dyda, za te 40tys dotacji na prowadzenie orkiestry, plus skośne finansowanie kredytu OSP, dotacje na samochód w Krośnicy 400tyś a może i niebawem w Krościenku to ile głosów pan kupił? oj rozliczymy! 2018-06-22 22:06 2. Ławka za 150 000 zł, jakieś jaja !!! 2018-06-22 21:50 3. Tak, najwięcej dopilnował Dyda bo łaskawie pozwolił żeby mu Jurkowski zrobił drogę do Królowa. Wiec ostrożnie proszę z tym wycieraniem sobie twarzy wójtem Ochotnicy. W sprawie toporzyska, gondoli, wyciągu, basenu itp. też przez Jurkowsiego nie wyszło???? 2018-06-22 21:31 4. Pewnie tak by było gdyby dorastał z matka. Ale ze był niechciany to pewnego dnia ktoś go podrzucił na teren szpitala. Jest Dżesika to może być i Kardio_log 2018-06-22 21:30 5. Nikt nie bronił lobbować za podzieleniem realizacji tej inwestycji na etapy tylko do tego trzeba mieć rozeznanie..... no i wtedy nie dałoby się zasłaniać wójtem Ochotnicy. A tak w ogóle to jakby Dyda zrobił połowę tego co Jurkowski w tej kadencji to bym złego słowa nie powiedział na wójta Krościenka. 2018-06-22 21:06 6. Oczywiście szkolenie pracownika będzie trwać do jesieni dlatego trzeba było szybko przetarg rozstrzygnąć :) 2018-06-22 20:40 7. Witam, byłem dzisiaj na tejże wystawie i chciałbym jeszcze raz pogratulować jednemu z głównych organizatorów, a mianowicie Panu Wacławowi Ustupskiemu-Chyc za posiadanie tak pięknej i licznej kolekcji broni, za całą organizację imprezy oraz za wkład za rozwijanie na Podhalu zamiłowania do broni, bo górale mają tak silne tradycje z nią związane, a dość zapomniane z powodu braku takich właśnie imprez. Mam nadzieję, że będzie więcej organizowanych tego typu wystaw w naszych stronach. Życzę Panu dużo zdrowia i dalszych owocnych sukcesów. Było mi bardzo miło móc Pana dzisiaj poznać i dziękuję za tak wyczerpującą rozmowę i Pańską pogodę ducha oraz wielkie serce. Mam nadzieję, że jeszcze kiedyś Pana spotkam i będę mógł zamienić z Panem nie jedno słowo. Dziękuję bardzo i serdecznie pozdrawiam. 2018-06-22 19:49 8. @do raid. Powinniście żyć ze dobrowolnych składek wiernych. Cały interes powinien być opodatkowany, jak komercyjny. I tyle w temacie, a jak za mało, to do kopalni. 2018-06-22 19:32 9. Do jasnej ch..... zróbcie coś z bankomatem BS na Biedronce w Szczawnicy. Ciągle nieczynny, nawet w środku tygodnia. Proszę o zajęcie stanowiska, czy konkurencja śpi? 2018-06-22 19:18 10. Smutna wiadomość to taka że pracownicy parku nie są pewni czy to jest york. żałosne
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

FILMY TP

Pożegnania

Album TP

Bojcorka