Polecamy
Stary niedźwiedź mocno śpi - podpisz petycję w sprawie Sylwestra pod Krokwią. Nie obudźmy misia.

2018-01-07 11:51:32

Reklama

Blog

ZAKOPANE. MIASTO KOBIET

Reklama

W plenerowej przestrzeni wystawienniczej w Parku Miejskim wciąż prezentowana jest wystawa zatytułowana „Zakopane. Miasto kobiet”. Szczególnie w kontekście ostatnich wydarzeń i trendów – odzyskiwania przez kobiety silnej tożsamości, stanowczych ruchów emancypacyjnych, sprzeciwiania się przemocy wobec kobiet i kreowania nowej, mocnej podmiotowości, wydaje się ona być wyrazistym głosem przypominającym o roli kobiet w historii i współczesności Zakopanego.

     Przypominam o tej wystawie, bo przemknęła trochę bez echa. Warto ją zobaczyć, póki jeszcze wisi (do kiedy, nie wiadomo). Do tej pory narracja o historii i tradycji miasta wydawała się być pisana z męskiego punktu widzenia. Ale dziś jest to już – na szczęście – anachroniczne i chyba niemożliwe. Oto poniżej wprowadzenie do wspomnianej wystawy.

     Liczby są nieubłagane. W 2015 roku na stu mężczyzn w Zakopanem przypadało sto piętnaście kobiet. I nie jest to przypadek. Od ostatnich dekad XIX wieku do dziś „piękna płeć” dominuje w naszej strukturze demograficznej. Zakopiańskiej przemianie – od biednej, nieznanej góralskiej wsi do modnego i popularnego centrum rekreacji, sportu, wydarzenia w polskiej kulturze – kobiety towarzyszą liczniej niż mężczyźni. Cóż z tego, że w cieniu często pozostają. Bez ich pracy, oddania, talentów, bez upartej woli i silnego charakteru połączonego z wdziękiem, bez miasta kobiet podlejsze byłoby miejsce po Giewontem. 
     Przypomnijmy. Klementyna Homolacs właścicielka dóbr zakopiańskich znacząco przyczyniła się w latach czterdziestych XIX wieku do powstania zakopiańskiej parafii. Miało to nie tylko religijne, ale też cywilizacyjne znaczenie.  Jadwiga Zamoyska stworzyła Szkołę Domowej Pracy Kobiet, do której, poza pannami z dobrych domów, przyjmowano także dziewczęta z tak zwanych niższych klas. Oczywisty – choć być może nie zamierzony – był emancypacyjny wymiar tego projektu. Fach, możliwość pracy i zarobkowania zmieniała pozycję kobiet w domu, rodzinie, społeczeństwie. Zmiana tym bardziej była prawdopodobna, że po Tatrami spotkać można było panie prawdziwie niebanalne. Niezależne, sprawcze, słynne talentem, wiedzą, przymiotami charakteru. 
     Wspaniała Helena Modrzejewska, dla której – choć nie tylko dla niej – do Zakopanego przybywał Tytus Chałubiński, Ignacy Paderewski, Stanisław Witkiewicz. Bronisława Dłuska, Maria Skłodowska-Curie, Klara Jelska – ileż uczyniły one dla leczących się w „polskim Davos”. Spotkanie z takimi osobami musiało odmieniać wyobrażenia o relacjach damsko-męskich i możliwych rolach kobiet w modernizującym się społeczeństwie. Duchowa aura miejsca, do którego przybywano by  wyzdrowieć, odrodzić się, przez chwilę choćby inaczej żyć, sprzyjała osłabieniu konwenansów, rozmiękczała stabuizowane, konserwujące bariery. Kobiety ubrały spodnie i w męskim towarzystwie chodziły w góry. Obrazoburcze były to czyny. 
     Potem przyszedł sport – narciarstwo i taternictwo – otwierając drogę, na której dziewczyny udowodniły, że chcą, mogą, potrafią. Pewnie, że czasami przychodziło za to płacić cenę najwyższą. Przy próbie kobiecego przejścia południowej ściany Zamarłej Turni giną młodziutkie siostry Marzena i Lida Skotnicówny. Ale ruchu na raz już osiągniętej emancypacyjnej drodze nikt już zatrzymać nie mógł. Narty i lina stały się dla wielu kobiet, także z góralskich rodzin, kluczem do kariery, mocniejszej pozycji, ciekawszego i pełniejszego życia. Helena Marusarzówna może być ich symbolem. 
     Wojna zniszczy szalony „pępek świata” i jego piękny gwiazdozbiór: Marusię Kasprowiczową, Zofię Stryjeńską, Ritę Sacchetto, Wandę Gentil-Tippenhauer, Helenę Roj-Kozłowską, Marię Pawlikowską-Jasnorzewską. Ich gwiezdny czas minął, bo realny socjalizm, który na pół wieku zagościł pod Giewontem był ponuro-poważny, buro-przaśny i zasadniczo wrogi barwności, indywidualności, subtelnemu wdziękowi istnienia. Mimo te wszystkie braki i niedobory, na przekór im Maria Bujakowa i Halina Micińska-Kenarowa współtworzyły i latami prowadziły znakomite artystyczne szkoły. Krystyna Słobodzińska twórczo i kompetentnie animowała miejską kulturę. Pracowały, tworzyły, działały Zofia Radwańska-Paryska, Anna Górska, Barbara Gawdzik-Brzozowska, Helena Warszawska, Ewelina Pęksowa trwałe zostawiając po sobie ślady w zakopiańskiej historii. A ileż niewymienionych tu z nazwiska znakomitych kobiet sprawiało, że sfeminizowane obszary – służba zdrowia, edukacja, obsługa ruchu turystycznego mimo ideologicznych absurdów działały. 
     Koniecznie pamięcią wracać trzeba do tamtego czasu. Do braku podstawowych dóbr, kolejek, biedy. Po to by uzmysłowić sobie, kim był zbiorowy anonimowy bohater przecież nie tylko tamtej rzeczywistości. To „One” – matki, żony, przyjaciółki, dziewczyniny i niewiasty wystawał, zdobywały, przemieniały szare na złote, podtrzymując i upiększając życie. Mimo symbolicznej i bywało fizycznej przemocy, mimo alkoholizmu, którego nie raz były ofiarami, pomimo różnych mimo. Jednoczył ten los panie, ceperki, góralki – prawdziwe przewodniczki tutejszego istnienia. „Zakopane jest opowieścią”, ale ta o mieście kobiet wciąż czeka na napisanie. Wszystkim jest nam potrzebna. Bez tego nie pojmiemy kim jesteśmy i w jakim miejscu biegnie nasza egzystencja.

 „Zakopane. Miasto kobiet”. Scenariusz i opracowanie: Fundacja „Zakopiańczycy. W poszukiwaniu tożsamości”. Opracowanie graficzne: Stanisław Berbeka. Wystawa zrealizowana na zamówienie i sfinansowana ze środków Urzędu Miasta Zakopanego. Park Miejski od strony ulicy Grunwaldzkiej. 
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
koniczyna 2018-01-08 11:34:37
"Szczególnie w kontekście ostatnich wydarzeń i trendów ? odzyskiwania przez kobiety silnej tożsamości, stanowczych ruchów emancypacyjnych, sprzeciwiania się przemocy wobec kobiet i kreowania nowej, mocnej podmiotowości..."
a konkretnie - o co siem rozchodzi, jakie "ostatnie wydarzenia i trendy"?
czyżbym coś przeoczyła?
czy taka np Fibi lub Uorcyk, nie mówiąc już o mnie, nie mają silnej tożsamości i podmiotowości?
Ja np. w żaden sposób nie uważam, by panie demonstrujące pod lewackimi (tęczowymi, mojomacicowymi itp) hasłami były reprezentatywną dla Polek grupą. Bo chyba tylko o takie "wydarzenia i trendy" może chodzić.
Janowski 2018-01-08 10:19:21
Te rtyndy to feminizm , zwrócenie na kobiecość uwagi kolczykiem w d.... ? Chciałeś powiedzieć lewackość zakolczykowana tu i ówdzie ? wytatuowana doszczętnie ? Kolego Krupa nie podobają mi się twoje tryndowate wypociny i tyle ..
Góral z Trójmiasta 2018-01-07 23:27:27
Czyli jest szansa poznać jakąś samotną Zakopiankę z widokiem na Tatry :)
niepełnosprawny umysłowo 2018-01-07 13:10:34
Jak to leciało z ust .Nowośmiesznej emancypantki i feministki? : "Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet." A durny i bezmyślny tłum jak echo za nią powtarzał: "Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet."
  • PRACA | dam
    Zatrudnię kucharkę do małego pensjonatu (max. 18 osób) w Gliczarowie Górnym
    Tel.: 18 20 77 350
  • PRACA | dam
    Sprzedawca do sklepu w Gliczarowie Górnym - umowa o pracę
    Tel.: 18 20 77 350
    E-mail: biuro.bukowina@gmail.com
  • USŁUGI | budowlane
    Przyjmę na Posadzki Maszynowe!
    Tel.: 573035958
  • PRACA | dam
    PANIĄ DO SPRZĄTANIA W CUKIERNI W NOWYM TARGU. 694 357 379.
  • PRACA | dam
    ZATRUDNIĘ OPIEKUNKĘ DO NIEPEŁNOSPRAWNEGO CHŁOPCA -
    Tel.: 668 627 554.
  • PRACA | dam
    OŚRODEK HYRNY W ZAKOPANEM POSZUKUJE OSÓB NA STANOWISKO: POKOJOWE, POMOC KUCHENNA, KELNER/-KA i OSOBĘ DO OBSŁUGI KAWIARNI -
    Tel.: 18 20 155 75,
    E-mail: sekretariat@doms.com.pl
  • PRACA | dam
    Poszukiwana kucharka lub pomoc kuchenna. Praca w pensjonacie w Zębie. Możliwa praca codziennie lub zmianowa. Zakwaterowanie. Dobra stawka godzinowa, miła atmosfera.
    Tel.: 535234623
    E-mail: kontakt@na-szczycie.pl
    WWW: na-szczycie.pl
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Lokal do wynajęcia w Galerii Białczańskiej ul. Środkowa 178 Białka Tatrzańska. Powierzchnia lokalu ok. 60 m2 lub wynajęcie połowy 30 m2 ( współwynajem z obecnie znajdującym się tam biurem rachunkowym ).
    Tel.: 512874773
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Sprzedam DOM W KOŚCIELISKU z widokiem na Tatry, pow. 338mkw, działka 1100mkw, cena 1 950 000zł do negocjacji. BEZ POŚREDNIKÓW. 880 76 12 36
  • PRACA | dam
    Zatrudnię pracownika na stanowisko MAGAZYNIER. Nocne godziny pracy. Bardzo dobra płaca.
    Tel.: 881933550
    E-mail: marcin.talaga@gmail.com
  • PRACA | dam
    PENSJONAT W ZĘBIE ZATRUDNI KUCHARZA, POMOC KUCHENNĄ, OSOBĘ DO SPRZĄTANIA na sezon zimowy. Praca na umowę, atrakcyjne wynagrodzenie. 784 450 745
  • SPRZEDAŻ | różne
    Sprzedam NOWE KILIMY RĘCZNIE TKANE (z owczej wełny). Wzory: jarzębina i parzenica (60/80), krokusy. GOBELIN - pejzaż zimowy - (145/80). TORBY JUHASKIE. CHODNIKI TKANE NA KROŚNIE. Tel. 793 887 893
  • PRACA | dam
    ZATRUDNIĘ DZIEWCZYNĘ DO PENSJONATU, NAJCHĘTNIEJ Z DOŚWIADCZENIEM, MOŻLIWOŚĆ ZAMIESZKANIA. 602 121 371
  • PRACA | dam
    Praca w Kebab Majerczyk - Poronin, Bukowina Tatrzańska. Chętnych zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą. Praca stała na dogodnych warunkach. Więcej informacji udzielimy telefonicznie.
    Tel.: +48504163439
    E-mail: biuro@majerczyk.pl
    WWW: www.kebab.majerczyk.pl
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking.
    Tel.: 507 171188.
    WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
  • PRACA | dam
    Z. R. GŁOWACCY ZATRUDNI PRACOWNIKÓW BUDOWLANYCH DO ROBÓT WYKOŃCZENIOWYCH W ZAKOPANEM. 608 813 506
  • USŁUGI | budowlane
    DROBNE REMONTY, INSTALACJE ELEKTRYCZNE, PRZERÓBKI INSTALACJI ELEKTRYCZNYCH I HYDRAULICZNYCH. 503 754 126.
  • PRACA | dam
    KARCZMA W ZAKOPANEM ZATRUDNI: BARMANA/-KĘ, KELNERA/-KĘ z doświadczeniem. Dobre wynagrodzenie, umowa o pracę.
    Tel.: 533 226 109
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    MAZDA 5, serwisowane, zadbane, garażowane, r. 2008, diesel, stan bdb, oryginalna nawigacja z dotykowym ekranem, 2 komplety felg aluminiowych z oponami lato/zima, full opcja,
    Tel.: 888 223 761.
  • PRACA | dam
    Hotel Eco Tatry*** zatrudni RECEPCJONISTKĘ - praca w systemie zmianowym, bez nocy. tel. 608 088 017, ksiegowosc@projinwest.pl
  • PRACA | dam
    WYPOŻYCZALNIA NART w Zakopanem zatrudni mężczyzn (18-29 lat). Praca: przygotowanie sprzętu do wypożyczenia, serwis narciarski. Dla zaangażowanych oferujemy przyuczenie do pracy i gwarantujemy doskonałe zarobki. CV - biuro@zakopane-goski.pl
    Tel.: 692987940
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Na podstawie art. 38 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz.U.2018.2204 t.j. z późniejszymi zmianami) Wójt Gminy Nowy Targ ogłasza kolejny ustny przetarg nieograniczony na najem lokalu przeznaczonego do organizowania imprez okolicznościowych w miejscowości Waksmund w budynku Ochotniczej Straży Pożarnej. Z warunkami przetargu oraz regulaminem można zapoznać się na stronie internetowej: www.ugnowytarg.pl lub w pokoju 206 Urzędu Gminy Nowy Targ.
  • IMPREZY OKOLICZNOŚCIOWE
    IMPREZY OKOLICZNOŚCIOWE - KARCZMA GÓRALSKI SZAŁAS "KURNIAWA" - ZAKOPANE 601 50 44 86.
    WWW: www.willasport.pl
  • PRACA | dam
    PENSJONAT 10-POKOJOWY W PORONINIE ZATRUDNI z zakwaterowaniem (sprzątanie, przygotowanie śniadań), tel. 691888444
2019-11-13 08:13 W wielu domach wciąż nie ma prądu 2019-11-13 00:08 Niemal całe Zakopanego bez prądu. Zatarasowana droga na Słowację 6 2019-11-12 22:39 Na Kasprowym już prawie 200 km na godz. 20 interwencji strażaków 2 2019-11-12 21:56 KOCIĘTA POSZUKUJĄ SCHRONIENIA PRZED ZIMĄ! 1 2019-11-12 20:58 Halny szaleje, wywraca kolejne drzewa (WIDEO) 1 2019-11-12 19:49 Bardzo silny halny. Prawie 170 km na godz! Powalone drzewa na Gubałówce 3 2019-11-12 19:00 Nowy marszałek senatu wspierał zakopiańskie pielęgniarki 10 2019-11-12 18:44 Krupówki zupełnie puste. Gdzie podziały się tłumy? 4 2019-11-12 17:32 Doležal odkrył karty. Kadra naszych skoczków na pierwszy Puchar Świata 2019-11-12 16:36 Młodzi z TSR Orawa wkraczają na salony 2019-11-12 16:30 Co się stało? Tak spokojnego weekendu na drogach nie było dawno! 2019-11-12 15:42 Zbiórka liści na finiszu 2019-11-12 14:37 Stary niedźwiedź mocno śpi - podpisz petycję. Jest 25 tys. podpisów (WIDEO) 37 2019-11-12 14:30 Zdrój przy drodze 2019-11-12 13:22 Podhalańscy posłowie składają ślubowanie. Anna Paluch w stroju góralskim (WIDEO) 7 2019-11-12 12:59 Piękna zima w listopadzie w Tatrach (WIDEO) 2019-11-12 11:38 Uroczysta sesja Rady Miasta na 110-lecie TOPR (ZDJĘCIA) 4 2019-11-12 10:40 Po naszej interwencji będzie nowy chodnik 1 2019-11-12 09:29 Halny w Tatrach. Na Kasprowym ponad 120 km na godz. (WIDEO) 2019-11-12 08:00 Remontują oczyszczalnię 2019-11-11 22:10 Motocykle i Niepodległość. Spotkanie na Litwince (WIDEO) 2019-11-11 22:03 Tuż przed zderzeniem (WIDEO) 4 2019-11-11 21:25 Paweł zabrał Ulę nad Morskie Oko. Tam czekała na nią niespodzianka 3 2019-11-11 20:56 Turyści uratowani na Babiej Górze 2 2019-11-11 20:39 Tak było dziś na Giewoncie (ZDJĘCIA) 1 2019-11-11 20:22 Kosiniak i Wyspiański na „Salonie Poezji” 2019-11-11 20:00 Ptaki giną na wiadukcie w Chabówce 12 2019-11-11 18:42 Polscy skoczkowie i ich magiczne buty 1 2019-11-11 17:47 Jubileuszowy Bieg Niepodległości w Szczawnicy 2019-11-11 17:18 Fotograficzny raj i biało-czerwona flaga na Kasprowym Wierchu 2019-11-11 16:00 Presja śmieciowa 16 2019-11-11 14:50 Bardzo groźny wypadek na drodze z Nowego Targu do Białki (WIDEO) 10 2019-11-11 14:48 Uroczystości 101. Rocznicy Odzyskania Niepodległości na Krzeptówkach 2 2019-11-11 14:30 Śpiew, muzyka, banderie - Miasto na Dzień Niepodległości (galeria zdjęć) 2 2019-11-11 13:40 Bieg Niepodległości w Zakopanem (ZDJĘCIA) 3 2019-11-11 13:37 Podziel się życiem, dobro wraca 2019-11-11 12:46 Wagoniki wróciły. Coraz bliżej do otwarcia kolejki na Kasprowy 3 2019-11-11 12:14 101. Rocznica Odzyskania Niepodległości w Zakopanem 2 2019-11-11 11:30 Tatrzańskie szczyty nad morzem chmur 2019-11-11 10:46 Paradna Niepodległość 2019-11-11 10:37 Wystartowali! VI Bieg Niepodległości ulicami Zakopanego (WIDEO) 8 2019-11-11 08:59 W Tatrach pół metra śniegu. Zakopane też białe. Nadciąga halny (WIDEO) 2019-11-11 08:00 Mimo dzielącego Oceanu - łączy nas muzyka polska 2019-11-11 08:00 Topa, Snopek, Różański i Śwarni - zasłużeni dla Miasta (galeria zdjęć) 1 2019-11-11 07:32 Jesień jak malowana 2019-11-11 06:00 Złap Merkurego na tle Słońca 2019-11-10 22:43 Na Krupówkach też sypnęło śniegiem (WIDEO) 2 2019-11-10 21:59 Twierdzą nam będzie każdy próg 2019-11-10 20:59 Śnieg zaczyna padać również w Zakopanem. W Kuźnicach biało (WIDEO) 2019-11-10 20:30 Posiady patriotyczne 1
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2019-11-13 08:00 1. Gratulacje Panie profesorze, a nie zwykły lekarzu z Nowego Miasta n/d. Pilicą - karczuś. 2019-11-13 07:59 2. @aliaso podobna corba też nie mogła w nocy spać. Duło i trza było trzymać okno w salonie? 2019-11-13 07:57 3. To, że jest tak ubrana to nic, ale nie trzęsła głową jak Janda. Kto na nią glosował, ja nie i nie jest moim posłem. Gdzie Krościenko, a gdzie Podhale, proszę nas nie obrażać. 2019-11-13 07:51 4. Brak sms Alert Pogodowy 2019-11-13 07:25 5. Chciało by się powiedzieć, że demokracja górą. Okazuję się, że "miłośnicy i obrońcy demokracji" mają 52 mandaty i z tego tytułu marszałka i 3 wicemarszałków. A ci od "łamania demokracji" mają 48 mandaty i jeno jednego wicemarszałka. 2019-11-13 07:19 6. jesteśmy z Pani dumni 2019-11-13 06:37 7. "Zawodowo praktykuje w Specjalistycznym Szpitalu im. prof. Alfreda Sokołowskiego w Szczecinie, w 1995 został ordynatorem oddziału torakochirurgii, a w 1998 dyrektorem tej placówki. Pełnił tę funkcję do 2016, ale odchodził w nie najlepszej atmosferze. Jak podawała szczecińska ?Gazeta Wyborcza? za dyrektury Grodzkiego, między rokiem 2008 a 2016 doszło do sześciokrotnego wzrostu zadłużenia szpitala. Przed upadłością szpital został uratowany dzięki 8 mln zł dotacji marszałka województwa zachodniopomorskiego, ale Grodzki musiał opuścić stanowisko dyrektora." brawo p.Profesorze Grodzki Gratulacje. bezmózgi leming. 2019-11-13 02:59 8. Prowdziwo Gorolka mo piykniy przycesane wlosy a ta ''niby gorolka'' - jakby Holny tam byl . Co do reszty poslow ( jak piszecie z Podhala) - bez komentarza , szkoda slow i andrenaliny . Bodej ta kany . Jynknonc siy chce. 2019-11-13 01:27 9. Centrum kryzysowe nie nadalo smsow alertow pogodowych 2019-11-13 00:42 10. Byłeś człowieku na Babiej Gorze ? Bardzo rozsądnie postąpili GOPR?owcy skaliste podejście zasypane śniegiem nie jest bezpieczne
2019-11-11 01:22 1. Nie sztuka rozwieść się, sztuka wytrzymać! Pogratulować wszystkim i stawiać za wzorzec . Mają młodzi z kogo brać przykład. Szanownym Jubilatom zdrowia i sił do dalszego przeżywania RAZEM! 2019-11-09 17:48 2. Gratulacje ! Jacy WSPANIALI LUDZIE - jednak istnieje prawdziwa MILOSC - na dobre i na zle . Szkoda ze coraz czesciej malzenstwa rozwodza sie . 2019-11-05 07:54 3. Brawo Poronin ! 2019-11-01 17:46 4. szemrany? tyle ile ty kasujesz za podwiezienie w ursusa na prage. To duzo czy malo?? 2019-11-01 16:20 5. Proszę powiedzieć ile zarabia flisak za jeden spływ?, bo słyszałem że bardzo mało. 2019-10-29 21:54 6. Witam szukam dziewczyny która zrobiła mi i partnerowi zdjęcie 27.10.2019 r około godziny 13 na szczycie rys. Te zdjęcia to dla mnie niezapomnianiana pamiątka. Pozdrawiam 2019-10-25 17:35 7. Przykro pisać, ale to przykład góralskiej ciemnoty, zacofania i chęci zysku wszelkimi sposobami. Kanalizacja mogła być już dawno, Gmina miała dofinansowanie, ale ciemnota się nie zgodziła . Co tam ochrona środowiska, przecież dutki się liczą. Teraz Pani Wicewójt jest właśnie z Białki, i co? Będzie jakaś rura przez wieś, czy nadal fetor i cuchnące podwórka? 2019-10-22 18:01 8. Piękna sprawa :) Mam nadzieję że ta tradycja nigdy nie zginie, również i w samych Tatrach. Choć np. na Olczyskiej od paru lat owiec niestety już nie ma. 2019-10-09 11:56 9. Disel dumny jak paw. 2019-10-07 19:09 10. Mam nadzieje że wójcina i starosta dali za swoje prywatne!
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

FILMY TP

Pożegnania

Album TP

Bojcorka