Reklama

2018-01-07 11:51:32

Blog

ZAKOPANE. MIASTO KOBIET

Reklama

W plenerowej przestrzeni wystawienniczej w Parku Miejskim wciąż prezentowana jest wystawa zatytułowana „Zakopane. Miasto kobiet”. Szczególnie w kontekście ostatnich wydarzeń i trendów – odzyskiwania przez kobiety silnej tożsamości, stanowczych ruchów emancypacyjnych, sprzeciwiania się przemocy wobec kobiet i kreowania nowej, mocnej podmiotowości, wydaje się ona być wyrazistym głosem przypominającym o roli kobiet w historii i współczesności Zakopanego.

     Przypominam o tej wystawie, bo przemknęła trochę bez echa. Warto ją zobaczyć, póki jeszcze wisi (do kiedy, nie wiadomo). Do tej pory narracja o historii i tradycji miasta wydawała się być pisana z męskiego punktu widzenia. Ale dziś jest to już – na szczęście – anachroniczne i chyba niemożliwe. Oto poniżej wprowadzenie do wspomnianej wystawy.

     Liczby są nieubłagane. W 2015 roku na stu mężczyzn w Zakopanem przypadało sto piętnaście kobiet. I nie jest to przypadek. Od ostatnich dekad XIX wieku do dziś „piękna płeć” dominuje w naszej strukturze demograficznej. Zakopiańskiej przemianie – od biednej, nieznanej góralskiej wsi do modnego i popularnego centrum rekreacji, sportu, wydarzenia w polskiej kulturze – kobiety towarzyszą liczniej niż mężczyźni. Cóż z tego, że w cieniu często pozostają. Bez ich pracy, oddania, talentów, bez upartej woli i silnego charakteru połączonego z wdziękiem, bez miasta kobiet podlejsze byłoby miejsce po Giewontem. 
     Przypomnijmy. Klementyna Homolacs właścicielka dóbr zakopiańskich znacząco przyczyniła się w latach czterdziestych XIX wieku do powstania zakopiańskiej parafii. Miało to nie tylko religijne, ale też cywilizacyjne znaczenie.  Jadwiga Zamoyska stworzyła Szkołę Domowej Pracy Kobiet, do której, poza pannami z dobrych domów, przyjmowano także dziewczęta z tak zwanych niższych klas. Oczywisty – choć być może nie zamierzony – był emancypacyjny wymiar tego projektu. Fach, możliwość pracy i zarobkowania zmieniała pozycję kobiet w domu, rodzinie, społeczeństwie. Zmiana tym bardziej była prawdopodobna, że po Tatrami spotkać można było panie prawdziwie niebanalne. Niezależne, sprawcze, słynne talentem, wiedzą, przymiotami charakteru. 
     Wspaniała Helena Modrzejewska, dla której – choć nie tylko dla niej – do Zakopanego przybywał Tytus Chałubiński, Ignacy Paderewski, Stanisław Witkiewicz. Bronisława Dłuska, Maria Skłodowska-Curie, Klara Jelska – ileż uczyniły one dla leczących się w „polskim Davos”. Spotkanie z takimi osobami musiało odmieniać wyobrażenia o relacjach damsko-męskich i możliwych rolach kobiet w modernizującym się społeczeństwie. Duchowa aura miejsca, do którego przybywano by  wyzdrowieć, odrodzić się, przez chwilę choćby inaczej żyć, sprzyjała osłabieniu konwenansów, rozmiękczała stabuizowane, konserwujące bariery. Kobiety ubrały spodnie i w męskim towarzystwie chodziły w góry. Obrazoburcze były to czyny. 
     Potem przyszedł sport – narciarstwo i taternictwo – otwierając drogę, na której dziewczyny udowodniły, że chcą, mogą, potrafią. Pewnie, że czasami przychodziło za to płacić cenę najwyższą. Przy próbie kobiecego przejścia południowej ściany Zamarłej Turni giną młodziutkie siostry Marzena i Lida Skotnicówny. Ale ruchu na raz już osiągniętej emancypacyjnej drodze nikt już zatrzymać nie mógł. Narty i lina stały się dla wielu kobiet, także z góralskich rodzin, kluczem do kariery, mocniejszej pozycji, ciekawszego i pełniejszego życia. Helena Marusarzówna może być ich symbolem. 
     Wojna zniszczy szalony „pępek świata” i jego piękny gwiazdozbiór: Marusię Kasprowiczową, Zofię Stryjeńską, Ritę Sacchetto, Wandę Gentil-Tippenhauer, Helenę Roj-Kozłowską, Marię Pawlikowską-Jasnorzewską. Ich gwiezdny czas minął, bo realny socjalizm, który na pół wieku zagościł pod Giewontem był ponuro-poważny, buro-przaśny i zasadniczo wrogi barwności, indywidualności, subtelnemu wdziękowi istnienia. Mimo te wszystkie braki i niedobory, na przekór im Maria Bujakowa i Halina Micińska-Kenarowa współtworzyły i latami prowadziły znakomite artystyczne szkoły. Krystyna Słobodzińska twórczo i kompetentnie animowała miejską kulturę. Pracowały, tworzyły, działały Zofia Radwańska-Paryska, Anna Górska, Barbara Gawdzik-Brzozowska, Helena Warszawska, Ewelina Pęksowa trwałe zostawiając po sobie ślady w zakopiańskiej historii. A ileż niewymienionych tu z nazwiska znakomitych kobiet sprawiało, że sfeminizowane obszary – służba zdrowia, edukacja, obsługa ruchu turystycznego mimo ideologicznych absurdów działały. 
     Koniecznie pamięcią wracać trzeba do tamtego czasu. Do braku podstawowych dóbr, kolejek, biedy. Po to by uzmysłowić sobie, kim był zbiorowy anonimowy bohater przecież nie tylko tamtej rzeczywistości. To „One” – matki, żony, przyjaciółki, dziewczyniny i niewiasty wystawał, zdobywały, przemieniały szare na złote, podtrzymując i upiększając życie. Mimo symbolicznej i bywało fizycznej przemocy, mimo alkoholizmu, którego nie raz były ofiarami, pomimo różnych mimo. Jednoczył ten los panie, ceperki, góralki – prawdziwe przewodniczki tutejszego istnienia. „Zakopane jest opowieścią”, ale ta o mieście kobiet wciąż czeka na napisanie. Wszystkim jest nam potrzebna. Bez tego nie pojmiemy kim jesteśmy i w jakim miejscu biegnie nasza egzystencja.

 „Zakopane. Miasto kobiet”. Scenariusz i opracowanie: Fundacja „Zakopiańczycy. W poszukiwaniu tożsamości”. Opracowanie graficzne: Stanisław Berbeka. Wystawa zrealizowana na zamówienie i sfinansowana ze środków Urzędu Miasta Zakopanego. Park Miejski od strony ulicy Grunwaldzkiej. 
Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
koniczyna 2018-01-08 11:34:37
"Szczególnie w kontekście ostatnich wydarzeń i trendów ? odzyskiwania przez kobiety silnej tożsamości, stanowczych ruchów emancypacyjnych, sprzeciwiania się przemocy wobec kobiet i kreowania nowej, mocnej podmiotowości..."
a konkretnie - o co siem rozchodzi, jakie "ostatnie wydarzenia i trendy"?
czyżbym coś przeoczyła?
czy taka np Fibi lub Uorcyk, nie mówiąc już o mnie, nie mają silnej tożsamości i podmiotowości?
Ja np. w żaden sposób nie uważam, by panie demonstrujące pod lewackimi (tęczowymi, mojomacicowymi itp) hasłami były reprezentatywną dla Polek grupą. Bo chyba tylko o takie "wydarzenia i trendy" może chodzić.
Janowski 2018-01-08 10:19:21
Te rtyndy to feminizm , zwrócenie na kobiecość uwagi kolczykiem w d.... ? Chciałeś powiedzieć lewackość zakolczykowana tu i ówdzie ? wytatuowana doszczętnie ? Kolego Krupa nie podobają mi się twoje tryndowate wypociny i tyle ..
Góral z Trójmiasta 2018-01-07 23:27:27
Czyli jest szansa poznać jakąś samotną Zakopiankę z widokiem na Tatry :)
niepełnosprawny umysłowo 2018-01-07 13:10:34
Jak to leciało z ust .Nowośmiesznej emancypantki i feministki? : "Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet." A durny i bezmyślny tłum jak echo za nią powtarzał: "Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet."
  • PRACA | dam
    Spółka POLSKIE TATRY S.A zatrudni KUCHARZA/POMOC KUCHENNĄ do Zajazdu Górskiego Kuźnice. Tel. 1820 63730 lub 601 268 550. Szczegółowe informacje na stronie
    WWW: www.polskietatry.pl
  • PRACA | dam
    PRZYJMĘ MIŁĄ DZIEWCZYNĘ DO PRACY W RECEPCJI SALONU MASAŻU TAJSKIEGO W ZAKOPANEM. Z komunikatywnym angielskim.
    Tel.: 533 020 020.
  • PRACA | dam
    Spółka POLSKIE TATRY S.A zatrudni KELNERA-BARMANA do Zajazdu Górskiego Kuźnice. Tel. 1820 63730 lub 601 268 550. Szczegółowe informacje na stronie
    WWW: www.polskietatry.pl
  • PRACA | dam
    Spółka POLSKIE TATRY S.A zatrudni RECEPCJONISTKĘ/-TĘ do Hotelu Tatry na Zgorzelisku. Tel. 1820 63730 lub 506 129 438. Szczegółowe informacje na stronie
    WWW: www.polskietatry.pl
  • PRACA | dam
    Spółka POLSKIE TATRY S.A zatrudni KELNERKĘ/KELNERA do Hotelu Tatry na Zgorzelisku. Tel. 1820 63730 lub 506 129 438. Szczegółowe informacje na stronie
    WWW: www.polskietatry.pl
  • PRACA | dam
    Spółka POLSKIE TATRY S.A zatrudni KELNERKĘ/KELNERA do Zespołu Pensjonatów "Dolina Białego". Tel. 1820 63730 lub 603 750 122. Szczegółowe informacje na stronie
    WWW: www.polskietatry.pl
  • PRACA | dam
    Spółka POLSKIE TATRY S.A zatrudni RECEPCJONISTKĘ/TĘ do Zespołu Pensjonatów "Dolina Białego". Tel. 1820 63730 lub 603 750 122. Szczegółowe informacje na stronie
    WWW: www.polskietatry.pl
  • PRACA | dam
    Ośrodek Narciarski Bania Ski & Fun w Białce Tatrzańskiej zatrudni osoby na stanowiska: - PRACOWNIK PORZĄDKOWY, OBSŁUGA WYCIĄGU - tel. 694 463 016 - KASJER - tel. tel. 798 804 186 Gwarantujemy bardzo dobre wynagrodzenie wypłacane na czas. CV prosimy przysyłać na administracja@hotelbania.pl
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    STACJA NARCIARSKA, kompletnie wyposażona, w miejscowości CICHE koło Chochołowa
    Tel.: 602 104 204
  • PRACA | dam
    CUKIERNIA BURKATY w Białce Tatrzańskiej zatrudni CUKIERNIKA pełny etat od zaraz
    Tel.: 18 26 542 21
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    Kupie pensjonat,hotel w Zakopanym tel 660797241 b12.pl
    Tel.: 660797241
    E-mail: marekg@b12.pl
  • PRACA | dam
    Potrzebni PRACOWNICY - BUDOWLANKA. 791 669 932.
  • PRACA | dam
    Zatrudnię osobę do pracy w małej gastronomii, miejsce pracy Szaflary, dobre wynagrodzenie, elastyczny grafik, miła atmosfera
    Tel.: 698694677
    E-mail: restauracja@termyszaflary.com
    WWW: www.termyszaflary.com
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA KAWALERKA 25 m2, w centrum Zakopanego, z dużym tarasem i widokiem na Giewont. III p.
    Tel.: 507 251 424
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA LOKAL 110mkw W CENTRUM NOWEGO TARGU ul. Krzywa, z odbiorami, pod SKLEP, KAWIARNIĘ, ZAKŁAD FRYZJERSKI, BIURO. 608 806 408
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    WYNAJMĘ BUDY-STOISKA POD HANDEL W CENTRUM BIAŁKI, dobra lokalizacja, dobre ceny. 608 806 408
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    OPEL CORSA 1.3 DIESEL, r.p.2014, salon Polska. 608 806 408
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA KOMFORTOWE, NOWE, UMEBLOWANE MIESZKANIE 50m2, 2 POKOJE, NOWY TARG ul. Krzywa.
    Tel.: 698 559 040
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    SKUTER ŚNIEŻNY SKI DOO Summit 2011 stan bdb. 608 806 408
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    MIESZKANIA w Zakopanem na wynajem długoterminowy. Numer kontaktowy 48662059569
  • PRACA | dam
    MARILYN SP. Z O.O.- SP. K. wiodący producent bielizny i wyrobów pończoszniczych poszukuje do salonu firmowego w Zakopanem osób na stanowisko: KIEROWNIK-SPRZEDAWCA i SPRZEDAWCA. CV prosimy wysyłać na adres e-mail:
    E-mail: m.bystrek@marilyn.pl
    WWW: http://www.marilyn.home.pl/
  • PRACA | dam
    WYPOŻYCZALNIA NART w Zakopanem zatrudni mężczyzn (18-30 lat). Praca: przygotowanie sprzętu do wypożyczenia, serwis narciarski. Dla zaangażowanych oferujemy przyuczenie do pracy i gwarantujemy doskonałe zarobki. CV - biuro@zakopane-goski.pl
    Tel.: 692987940
  • SPRZEDAŻ | różne
    DO SPRZEDANIA KIOSK DREWNIANY 12 m2 - 608 277 938.
  • PRACA | dam
    SPRZĄTACZKA CO DRUGI DZIEŃ -
    Tel.: 602 285 793
  • PRACA | dam
    PRZYJMĘ DO PRACY W GASTRONOMII TEL. 783 492 504
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA "DOBRA KASZA NASZA" UL. KRUPÓWKI 50F, ZAKOPANE ZATRUDNI OSOBY NA STANOWISKACH - KELNERKA, ZMYWAK. Informacje w lokalu lub telefonicznie:
    Tel.: 791 523 245, 531 622 649.
  • PRACA | dam
    KURSY: OBSŁUGA WYCIĄGÓW NARCIARSKICH NISKIEGO I WYSOKIEGO PROWADZENIA LINY. ZAKOPANE.
    Tel.: 18 20 017 24.
  • BIZNES
    Doradztwo w zakresie sprzedaży usług hotelowych
    Tel.: 793931388
  • PRACA | dam
    grafik komp. CorelDraw, praca Szaflary, CV na maila
    E-mail: biuro@reklamy-zakopane.pl
  • PRACA | dam
    RECEPCJONISTA/KA HOTEL *** NAT w Bukowinie Tatrzańskiej zatrudni pracownika recepcji
    Tel.: 507645428
    E-mail: ks.bukowina@nat.pl
  • PRACA | dam
    HOTEL *** NAT w Bukowinie Tatrzańskiej zatrudni KUCHARZA, KELNERA
    Tel.: 507645428
    E-mail: ks.bukowina@nat.pl
  • PRACA | dam
    Pensjonat Staszelówka w Zębie zatrudni kucharkę i pomoc kuchenną.
    Tel.: 604514810
    E-mail: staszelowka@gmail.com
    WWW: http://staszelowka.pl/
    GG: Ząb
  • PRACA | dam
    Hotel Mercure Kasprowy zatrudni: RECEPCJONISTĘ SPA&WELLNESS. Oferujemy: umowę o pracę, atrakcyjne wynagrodzenie. Czekamy na Ciebie! Wyślij swoje CV na adres: kstopka@kasprowy.pl, 18 202 40 61
  • PRACA | dam
    DO SKLEPU MEDYCZNEGO W ZAKOPANEM - SPRZEDAWCĘ z kwalifikacjami: fizjoterapeuta lub technik farmacji.
    Tel.: 604 295 268.
  • MOTORYZACJA | kupno
    Skup Samochodów Osobowe-Dostawcze. Każda Marka
    Tel.: 512700770
  • PRACA | dam
    POMOC DOMOWA ZA GRANICĄ. Poszukujemy pomocy domowej w zakresie obowiązków: sprzątanie, prasowanie, dbanie o czystość zadbanego domu. Miejsce pracy jest w Niemczech/Szwajcaria. Od kandydatki oczekujemy: uczciwość, pracowitość, lojalność. Osoba powinna być dyspozycyjna, preferencja stanu wolnego. Warunki wynagrodzenia są bardzo dobre, do szczególnego omówienia z pracodawcą po dokładnym uzgodnieniu zakresu pracy. Prosimy przesyłać CV na adres:
    E-mail: mspraca@okpoczta.pl
  • PRACA | dam
    Karczma Sopa w Zakopanem poszukuje kelnerki. Wymagania: doświadczenie, dyspozycyjność. Praca w miłej atmosferze.
    Tel.: 660425686, 182012216
    E-mail: mariazatorska.mz@gmail.com
    GG: ZAKOPANE
    Inne: MARIA
  • PRACA | dam
    Zatrudnię KIEROWCĘ TIRA. 697 699 752.
  • PRACA | dam
    Zatrudnię PIELĘGNIARKĘ - Zakopane -
    Tel.: 601 52 74 51.
  • PRACA | szukam
    Stolarz. Wykończenia, elewacje, schody, remonty budynków drewnianych.
    Tel.: 790455655
    E-mail: maronarch@gmail.com
    Inne: Marek
  • PRACA | dam
    Instruktor Narciarstwa
    Tel.: 504835414
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Sprzedam willę w centrum Zakopanego, ulica Kasprusie.
    Tel.: 515247140
  • PRACA | dam
    Pokojowa Bukowina Tatrzańska - praca stała w godz 8.00-16.00 telefon:
    Tel.: 510213878
  • PRACA | dam
    FIRMA JERONIMO MARTINS POLSKA S.A. WŁAŚCICIEL SKLEPÓW BIEDRONKA, POSZUKUJE OSÓB NA STANOWISKA: KASJER, SPRZEDAWCA- KASJER I PRACOWNIK SKLEPU W ZAKOPANEM I BIAŁCE TATRZAŃSKIEJ. TEL. 668 333 831.
  • RÓŻNE
    KILKADZIESIĄT TYSIĘCY ZŁOTYCH zapłacę za zbiór czystych znaczków Chiny 1960-1968. Kupię też pojedyncze serie i kasowane. KONTAKT
    Tel.: 788019740
2018-11-20 18:40 Łanie spacerują po Zakopanem 2018-11-20 18:00 Poznaj swoją skórę - Indywidualne konsultacje kosmetologiczne w NABE SPA w Nosalowym Dworze 2018-11-20 17:22 Pod Nosalem też śnieżą 2 2018-11-20 16:56 Niepodległościowe laury dla "Balzera" 2018-11-20 16:15 Groźna stłuczka w sercu miasta 1 2018-11-20 15:32 Miasto odkorkowane 2018-11-20 14:15 Paraliż Alei 1000-lecia i ulicy Ludźmierskiej w Nowym Targu 2018-11-20 13:58 Najlepszy ośrodek narciarski w Polsce 2018-11-20 13:05 Zawiesiłeś tabliczkę - wyślij nam zdjęcie 37 2018-11-20 12:49 Tak wschodziło dziś słońce w Zakopanem 2018-11-20 12:01 Elektroniczne nuty w Starym Kościółku 2018-11-20 11:27 Zwłoki w parku 2018-11-20 11:20 Uważajcie na oblodzone szlaki w Tatrach! 1 2018-11-20 11:02 Małe Miasto pod Giewontem (WIDEO na ŻYWO) 2018-11-20 10:21 Ślady niedźwiedziej rodzinki na Drodze pod Reglami 2018-11-20 10:15 Husky znaleziony w Zakopanem 2018-11-20 10:05 LAS NIE UPRZEDZA 2018-11-20 09:38 Kolejny kraksa na zakopiance. Tym razem 5 samochodów 1 2018-11-20 09:30 Nocna kolizja w Groniu 2018-11-20 07:56 Nowotarscy kadeci najlepsi w Międzyszkolnej Lidze Strzeleckiej (zdjęcia) 1 2018-11-19 21:49 Przedstawiciel Amerykańskiej Polonii członkiem zarządu Podhala 1 2018-11-19 21:24 Paweł Zadarnowski jest na służbie w niebie 2018-11-19 21:16 Wybieramy ekologiczne ogrzewanie 3 2018-11-19 21:00 Na drogi wyruszyły piaskarki (WIDEO) 4 2018-11-19 20:24 Karambol na zakopiance. Zderzyło się 10 aut 2 2018-11-19 20:05 Śliskie górskie drogi. Kolizja sześciu aut w Gliczarowie 4 2018-11-19 18:30 Już 6 milionów pasażerów 1 2018-11-19 17:12 Jedni wybrali zbójnickiego, drudzy solowy popis 2018-11-19 17:00 Czekają na dom 2018-11-19 16:11 Wieczór Cecyliański w Nowym Targu 2018-11-19 15:43 Kulturalne rozstanie 4 2018-11-19 15:30 Strażacki objazd świata 2018-11-19 15:12 Witold Kozłowski z Krościenka marszałkiem województwa 1 2018-11-19 14:18 Śmieciowy nasyp 2 2018-11-19 11:48 Ratraki gotowe, ale śniegu na razie mało 4 2018-11-19 11:06 Nie przegap szansy na gaz 2018-11-19 10:49 Podatkiem w autobus 2 2018-11-19 09:26 Toż to przecież grzech 5 2018-11-19 09:12 Szczęśliwy finał poszukiwań 2018-11-19 08:00 Zoskolańskie Jodełko za nami 2018-11-18 21:30 Dachowanie w Starem Bystrem 2018-11-18 21:23 Krupówki też białe (WIDEO) 2018-11-18 20:45 Bukowina Tatrzańska sparaliżowana (WIDEO) 17 2018-11-18 20:39 Choinki już przystrojone 4 2018-11-18 19:30 Wszystko co niezbędne, by wyprawić wesele 2018-11-18 18:48 Bez Polaków na podium 1 2018-11-18 18:34 Poetyckie Zaduszki z Niepodległością w tle 2018-11-18 18:28 Najnajnowo 2018-11-18 18:00 Nocna akcja ratowników 8 2018-11-18 18:00 Najlepszy czas na zakup samochodu do Twojej firmy
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2018-11-20 18:50 1. ..byłem dziś od strążyskiej + sarnia skała,do kużnic,super normalnie 2018-11-20 18:49 2. Stok potężny,nie wiadomo w którą stronę zjazd..hahha 2018-11-20 17:10 3. Golfem uderzył w Volvo które stało aby skręcić. Tak się kończy brawura i głupota młodych 2018-11-20 16:54 4. Witam Jako, że ktoś z komentujacych podał STARE linki do mej strony o Skaldach, chcę dla zainteresowanych podać NOWE (które "zadziałają" :-). http://www.pearlsofrock.com/skaldowie.html http://www.pearlsofrock.com/skaldowie2.html Pozdrawiam Piotr 2018-11-20 14:38 5. W Stróżach nie ma Zakopianki. Tam to prędzej Sądeczanka. 2018-11-20 14:35 6. Tak sie im k...a spieszy ! 2018-11-20 13:54 7. My dzielny Naród zawsze musimy z czymś lub kimś walczyć. Zamiast węgiel spalać w ekologicznej (co to może znaczyć?) elektrowni i przesyłać energię drutami, wolimy kupować węgiel byle gdzie, wozić go, przesypywać, dokładać, uzupełniać byle czym i ponarzekać, 2018-11-20 13:35 8. Wszystko zależy od rządzących, kiedyś tani był prąd, olej opałowy. Jak się zwiększy popyt, to rządzący od razu zwietrzą interes w postaci podatku. Tym bardziej, że jest coraz większa grupa duchownych na utrzymaniu państwa. 2018-11-20 13:22 9. @dziadek. Pisałem, że energia elektryczna zdrożeje, to wiktoria chciałem mnie na forum zagryźć, jak ty pozostałych. Z mojej strony dodam, że najlepiej zerwać konkordat i tu są oszczędności. Niech na darmozjadów płacą ci, którzy mają ochotę i ze swojego. 2018-11-20 12:23 10. Przecież on nic nie robił, wszystkiego pilnował Tomek Sikorka, takich ludzi trzeba doceniać Panie Burmistrzu.
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Pożegnania

Bojcorka

Album TP

FILMY TP