2010-12-25 16:36:55

Reklama

Czar motyla nocy

Reklama

Są stworzone do miłości. Rodzą się. Kochają. I umierają. Niektóre w całym swym dorosłym życiu nawet nie jedzą.

Długie jesienno-zimowe wieczory Olgierd Pustówka spędza pochylony nad gablotami. Przez wielką lupę nad silną lampą patrzy na zebrane okazy, opisuje je, kataloguje. Typowa papierkowa robota, na którą brakuje czasu latem. Wtedy to, najlepiej w gorące czerwcowe noce, zabiera lampę, białe prześcieradło i rusza w Gorce. Tam w wypatrzonym miejscu rozkłada sprzęt, podłącza do generatora i czeka, aż przylecą. Motyle nocy – piękne i tajemnicze. Co go w nich tak bardzo zachwyca? – To po prosu pasja. Nie wiem, skąd się wzięła, ale widzę, że zawładnęła mną bez reszty.

Bo ćma jest piękna

Olgierd jest architektem wnętrz, od niedawna pracuje w nowotarskim urzędzie miejskim. Jednak gdy tylko opuszcza biuro, myśli o swoich motylach. Segment w jego domowej pracowni jest wypełniony poustawianymi ciasno gablotami. Wszystkie wykonał sam. Jak dotąd zmieścił w nich ponad 4 tys. okazów. Są tu kolorowe motyle dzienne, ale większość stanowią ćmy. Niektóre wielkie, włochate i od wieków budzące w ludziach trwogę, jak choćby zmierzchnica trupia główka. Niektórych nie znajdziesz w innych rejonach kraju.

Największą pasją architekta, konserwatora zabytków, a niegdyś także współwłaściciela agencji reklamowej, jeszcze do niedawna było myślistwo. Ale w 1999 roku poznał starszego pana, leśnika z Nowego Targu, Wiktora Staszla. Odwiedził go, obejrzał okazy kolekcjonowane przez 40 lat. – Wciągnęło mnie to kompletnie – mówi Pustówka.

Wiktor, starszy człowiek, nauczył Olgierda rzemiosła. Jak i gdzie łowić, w jaki sposób usypiać, jak preparować okazy. – Początkowo goniłem po łące z siatką jak oszalały – wspomina. – Łowiłem niemal wszystko, bo przecież nie miałem żadnych okazów. Każdy był wspaniały, interesujący. Jednak z każdym rokiem zbeiera się coraz mniej – za to ciekawsze okazy.

Szybko okazało się, że entomologia to nie tylko zbieranie okazów. Ważna jest znajomość każdego gatunku – z jaką rośliną jest związany, jakie temperatury lubi, jaki jest jego cykl rozwojowy. To jest potrzebne przy połowach, ale także przy opisie kolekcji. Bo liczy się nie tylko przyszpilony do listewki owad, ale także jego łacińska nazwa, miejsce złowienia, pora dnia, panująca wówczas pogoda, temperatura czy ciśnienie. Cztery tysiące takich opisów to dla specjalisty prawdziwa kopalnia wiedzy.

Olgierd pokochał ćmy. Motyli dziennych w Polsce jest zaledwie 140 gatunków, podczas gdy nocnych – 2,5 tysiąca. – I nie trzeba za nimi biegać. Po prostu ok. dziewiątej wieczorem rozkładasz biwak, włączasz agregat, zapalasz lampę i czekasz. A one po chwili przylatują do światła. I właściwie nikt jeszcze nie wytłumaczył tego zjawiska – dlaczego ćma leci do światła! Bywa i tak, że ja sam jestem cały nimi obsypany – siadają wszędzie, wpadają za koszulę czy do spodni. Wielu się wzdrygnie na samą myśl o tych włochatych stworzeniach. Ale przecież one nic złego nie zrobią. O pierwszej mogę już wracać do domu – opowiada.

Wypatrując motyle jajo


Najważniejsze, by zebrać tylko te okazy, które są niezbędne do kolekcji. Dlatego trzeba je oznaczyć, jeszcze zanim się je uśpi. – Jeśli nie jestem go pewien, zabieram okaz do fiolki i w domu sprawdzam w atlasach, z kim mam do czynienia. Jeśli okaże się, że to motyl chroniony lub już go mam, to następnego dnia jadę z powrotem w to samo miejsce, by go wypuścić. Bo przyrodę trzeba szanować.

Samo uśmiercanie okazów też musi przebiegać w sposób humanitarny – dzienne usypia się zastrzykiem z amoniaku, nocne zasypiają w słoiku ze specjalnym środkiem chemicznym.

Olgierd jeszcze jako dziecko oglądał pazia królowej, który był powszechnym okazem na nowotarskich łąkach. Potem motyl zniknął. Po blisko 40 latach postanowił zasiedlić go z powrotem. Często spotykał te okazy koło Cisowej Skałki w Gronkowie. Mogłoby się wydawać, że to nic prostszego, niż zebrać jajka i przejść cały cykl hodowlany w domu. Praktyka jest nieco bardziej skomplikowana, choćby dlatego, że wypatrzenie mikroskopijnego motylego jaja graniczyłoby z cudem. Ale na wszystko jest sposób. – Podglądałem samicę. W okresie lęgowym ona lata nisko, w ogóle nie jest płochliwa i co pewien czas na moment przysiada na listku jednej rośliny, składa jajko i podrywa się do lotu. Chodziłem więc za nią i zrywałem te liście. Kiedy miałem 30 jajeczek, zabrałem je do domu.

Tam w specjalnej klatce na balkonie z jajek wykluły się larwy, którym trzeba było dostarczyć dzikiego kopru, który jest ich przysmakiem. Potem „przyszły na świat” poczwarki, które jak na komendę przeobraziły się w imago – owada doskonałego. W naturalnych warunkach z tych 30 jajeczek do ostatniego stadium przeżyłoby nie więcej, niż 5 osobników. By wyrównać rachunki z naturą, Olgierd odwiózł pod Cisową Skałkę dziesięć motyli, pozostałe wypuścił pod skarpą nowotarskiego lotniska i na Borze. Ze dwie sztuki skończyły też „na szpilce” w gablocie. Hodowla okazała się skuteczna – później wielokrotnie znajdował pazia królowej na łąkach, gdzie go wypuścił.

Za to do Gronkowa sprowadził z Mazur proporzycę marzymłódkę – piękną ćmę, która tu nie lata, choć atlasy za obszar jej występowania podają całą Polskę. Z 20 larw, jakie przywiózł z wakacji, wylęgła się połowa – a ostatecznie 8 trafiło pod Cisową Skałkę. – Czekam do czerwca, żeby zobaczyć, czy się przyjęła. To ciekawy motyl, a czerwony kolor skrzydeł oznacza, że jest trujący. Żaden ptak go nie zaatakuje – emocjonuje się nowotarski entomolog.

Feromony odbierają rozum


Dużym sprytem trzeba się wykazać, by złapać barczatkę dębówkę, która występuje na torfowiskach. – Widziałem, że są w okolicy Czerwiennego – opowiada Olgierd. – Co ciekawe, to motyle nocne, które… latają w dzień. Mają aż 8 cm rozpiętości skrzydeł, ale praktycznie są nieuchwytne – latają szybko, zakosami – po prostu nie masz szans z siatką. Ale wyczytałem gdzieś, że jest na nie sposób – trzeba podstawić samicę. Kiedyś całkiem przypadkowo znalazłem jedną na ścianie schroniska na Starych Wierchach. Schowałem ją do pudełeczka i już następnego dnia byłem na miejscu. Ułożyłem ją pod drzewem i po godzinie zleciały się samce z całego torfowiska. Było ich co najmniej 50! Siadały jak ogłupiałe na pudełku, na mnie. Przyciągały je feromony wysyłane przez samicę. Kompletnie straciły głowę – najważniejsze było dla nich zapłodnienie wydzielającego zapachy pudełeczka. Widać, co się dzieje z facetem pod wpływem kobiecych wdzięków. Wyłącza mu się myślenie! Taka jest natura – dodaje ze śmiechem.

Zdarza się i tak, że rzadki okaz sam przyleci. – Często nocami łowiłem w ogrodzie koło domu. Po 6 latach nagle zobaczyłem, jak na prześcieradle siada triphaena fimbria. Nigdy wcześniej jej tu nie było! Za dwie godziny przeżyłem istny nalot – usiadła ich ze setka! Jeden, jedyny raz. Później nigdy już ich nie zobaczyłem – wspomina.

Prawdopodobnie niespodziewane pojawienie się okazu było związane z ich przelotem. Wiele gatunków, jak np. rodzina zawisakowatych, do których należy zmierzchnica trupia główka, przylatuje do Polski z rejonu basenu Morza Śródziemnego – także z Północnej Afryki. Przylatują tu, składają jaja, z których wiosną wykluwa się jedno pokolenie, a jesienią drugie. I właśnie ono wraca dokładnie śladem swych dziadków, których nigdy nie widziały, tą samą trasą z powrotem do Afryki. Podobny cykl przechodzi także dzienny motyl Rusałka admirał. Jak to się dzieje – to kolejna tajemnica natury.

Polowanie z siatką zamiast sztucera

Olgierd może długo opowiadać o swych nocnych łowach. Sporządzane teraz mozolnie opisy pozwolą mu może kiedyś napisać książkę o motylach Gorców. Bo te gatunki fascynują go najbardziej. Choć ma w swej kolekcji kilka okazów przywiezionych z wojaży po USA czy Grecji, to jednak największym sentymentem darzy rodzime ćmy. I czasem na prawdziwym polowaniu śmieją się z niego myśliwi, że zamiast wypatrywać kozła, podrywa się na widok każdego motyla, unoszącego się nagle nad rośliną. Więc coraz częściej zamiast sztucera bierze entomologiczną siatkę i rusza na motyle łowy.

Józef Figura
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
kasia 2010-12-27 14:34:36
no bo to kolekcjoner tylko co innego go \"dopala\"
Niecierpek 2010-12-27 13:34:51
Faktycznie mój błąd. Sprawdziłem i tylko 3 gatunki paziowatych są objęte ochroną. Ale pomimo to mam te same wrażenie, że kolekcjoner bardziej pała miłością do swej kolekcji niż do przyrody. Aby w tej miłości zachowac kompromis wystarczyłoby gdyby miał po jednym egzemplarzu danego gatunku. Dobrze mieć pasje, ale pasja polegająca na zabijaniu jakichkolwiek organizmów musi budzić kontrowersje, zwłaszcza w otoczce \"miłości\" do przyrody. Jestem w stanie zrozumieć pasję myślistwa i wędkarstwa, ale tylko wtedy gdy idzie w parze z potrzebą zaspokojenia potrzeb zdobywania żywności. Samo zabijanie dla trofeów budzi mój sprzeciw.
Erebia 2010-12-27 08:22:01
Aż żal patrzeć na te rzędy zabitych Argius convolvuli (zawisaków powojowców) - nie wystarczyło zabić jednego??? Faktycznie, dziwny wyraz miłości do motyli nocnych. I te piękne wstęgówki! Po kilka egzemplarzy tego samego gatunku! I gdzie tu konsekwencja: \"Jeśli okaże się, że to motyl chroniony lub już go mam, to następnego dnia jadę z powrotem w to samo miejsce, by go wypuścić. Bo przyrodę trzeba szanować.\" Egzemplarze nie zlatane, więc nie \"powypadkowe\".

Do Niecierpka: paź królowej nie jest, niestety objęty ochroną, ale na wspomnianej fotografii jest chyba Papilio alexanor (paź złocisty) - w Polsce nie występuje. Podobny do chronionego u nas pazia żeglarza.
Panie Olgierdzie, Tyria jacobaeae (proporzyca marzymłódka) jest na Podhalu od dawien dawna; sam znam kilka stanowisk koło Zakopanego.
kasia 2010-12-26 02:58:16
jak widać sa dwie prawdy : ta oficjalna ( o ochronie) i ta z drugiego obiegu...pan kolekcjoner musi jak widac czesto wyłapywać te pod ochroną, skoro beda znawcą ( tzn wie co łapie) , zapomniał o prawie :-)
Niecierpek 2010-12-25 21:56:32
\"Jeśli okaże się, że to motyl chroniony lub już go mam, to następnego dnia jadę z powrotem w to samo miejsce, by go wypuścić. Bo przyrodę trzeba szanować.\"
Ciekawe... na drugim zdjęciu od dołu w centalnej części ten żółty motyl to paź królowej objęty ścisłą ochroną prawną...
kasia 2010-12-25 17:09:20
ja akurat za ćmami nie przepadam, jak sie tłuką w nocy po mieszkaniu ALE nadziewanie zwłok na szpilkę to już przegiecie...Dziwna ta milosc :-(
  • NAUKA
    SZUKAMY NASTĘPCÓW MEDALISTÓW ZIMOWYCH IGRZYSK OLIMPIJSKICH. Zespół Szkół Mistrzostwa Sportowego im. Stanisława Marusarza w Zakopanem ogłasza dodatkowy nabór do klasy czwartej Szkoły Podstawowej Mistrzostwa Sportowego na rok szkolny 2016/2017. Szczegółowe informacje w sekretariacie szkoły ? Zakopane, Droga do Olczy 26, tel. 18 201 31 52 oraz na www.zsms.tatrynet.pl Zapewniamy uczniom 17 godzin zajęć sportowych tygodniowo. Przygotowujemy do kolejnego etapu edukacyjnego w gimnazjum i szkolenia jednej z 7 dyscyplin w sportach zimowych. Zapraszamy dzieci wykazujące aktywność sportową i marzące o byciu Mistrzem Olimpijskim. Dyrektor ZSMS Zakopane Barbara Sobańska
  • PRACA | dam
    Niemiecka Firma zatrudni: MECHANIKA URZĄDZEŃ HYDRAULICZNYCH I ELEKTRYCZNYCH. Podnośniki koszowe i nożycowe. Niemcy: Stuttgart. ZADANIA: - Bieżące naprawy i awarie maszyn, konserwacja; - Wymiana uszczelnień i zakuwane węży hydraulicznych; WYMAGANIA: - Wykształcenie kierunkowe; - Kilkuletnie dośw. w serwisowaniu/mechanice urządzeń hydraulicznych; - Znajomość układu hydrauliki siłowej, mechaniki, elektryki; - Mile widziana znajomość j. niemieckiego; - Prawo jazdy kat. B. OFERUJEMY: - Umowa o prace + świadczenia; - Atrakcyjne wynagrodzenie; -Zakwaterowanie. INFORMACJE: Andrzej N.: 0049 1525 3357732, Biuro: 0049 8131 6149522
  • PRACA | dam
    Hotel BUKOVINA poszukuje osób do pracy na stanowisku: KELNER oraz BARMAN. Kontakt e-mali: rekrutacja@bukovina.pl lub tel. 667 666 984
  • PRACA | dam
    POTRZEBNA PANI DO POMOCY W PENSJONACIE -
    Tel.: 604 52 96 82, 667 316 137.
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    APARTAMENT TURYSTYCZNY - ŚCISŁE CENTRUM ZAKOPANEGO - UL. KOŚCIUSZKI, SKRZYŻOWANIE Z KRUPÓWKAMI - 2 pokoje, aneks kuchenny w pełni wyposażony, wi-fi, garaż.
    Tel.: 604 488 507,
    WWW: apartamentgiewont.pl
  • PRACA | dam
    Zatrudnię RECEPCJONISTKĘ - Zakopane
    Tel.: 531-600-089
    E-mail: biuro@naleczzakopane.pl
  • PRACA | dam
    NORWEGIA - LEGALNA PRACA - BUDOWA. PILNIE!!! PODSTAWOWY ANGIELSKI. 787 710 164, 532 071 067
  • BIZNES
    DO WYNAJĘCIA 2 POMIESZCZENIA DOSTOSOWANE DO KOSMETOLOGII I MASAŻU. W centrum Zakopanego. Współpraca z fryzjerem.
    Tel.: 603 496 265.
  • PRACA | dam
    Zatrudnię osobę do sklepu spożywczego w Białym Dunajcu
    Tel.: 600979250
    E-mail: delikatesy_kulach@onet.pl
  • KOMUNIKATY
    W NOCY z 11-12.07.2016 NA CMENTARZU W DZIANISZU ZOSTAŁ ZNISZCZONY NAGROBEK. PROSZĘ O POMOC W POSZUKIWANIU SPRAWCY. Tel. 886 688 806. PRZEWIDZIANA NAGRODA.
  • PRACA | dam
    Praca - TERMY BUKOVINA: Poszukujemy osób na stanowisko: KUCHARZ, POMOC KUCHENNA, POMOCNIK KUCHARZA. Kontakt e-mali: rekrutacja@bukovina.pl lub tel. 667 666 981
  • PRACA | dam
    PILNIE! PRACOWNIKA znającego się na pracy do zakładu kuśnierskiego.
    Tel.: 889769577
  • PRACA | dam
    Zatrudnię PRACOWNIKÓW BUDOWLANYCH
    Tel.: 500160574
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Falsztyn. ŁADNA, WIDOKOWA DZIAŁKA BUDOWLANA pod domek rekreacyjny/mieszkalny. Dobra cena. +421 905 224 827.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    DZIAŁKI POD MAŁE DOMKI LETNISKOWE - z warunkami zabudowy, uzbrojone, okolice Zakopanego. Piękne widoki na Tatry! 698 763 641.
  • PRACA | dam
    Praca POMOC KUCHENNA w Schronisku Górskim, proszę dzwonić po godzinie 20:00.
    Tel.: tel .503 021 716
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    SZCZAWNICA - do wynajęcia LOKAL FRONTOWY (20m2) przy chodniku, w witrynie szyba antywłamaniowa, wszystkie media - na biuro, usługi, handel. 606 804 633.
  • PRACA | dam
    BIURO RACHUNKOWE W ZAKOPANEM ZATRUDNI STUDENTA/-KĘ KIERUNKÓW EKONOMICZNO-FINANSOWYCH, 18 20 63 558 (8-16).
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Szczawnica - ATRAKCYJNY LOKAL HANDLOWY 70 m2 z WYPOSAŻENIEM NA CIUCHOLAND lub inną działalność. TANIO! 606 804 633.
  • PRACA | dam
    ZATRUDNIĘ OPIEKUNKĘ DO 2 LETNIEGO DZIECKA, praca w Zakopanem, pełny etat, ubezpieczenie, 1800 netto. CV na email: niania.zakopane2016@gmail.com
  • PRACA | dam
    ZBROJARZE do pracy w Zakopanem. Dobre warunki i zakwaterowanie
    Tel.: 661097137
  • PRACA | dam
    Zatrudnię KSIĘGOWEGO (PEŁNA KSIĘGOWOŚĆ) - Jabłonka -
    Tel.: 691888444
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking.
    Tel.: 507 171188.
    WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
  • PRACA | dam
    KSIĘGOWEGO I STAŻYSTĘ DO BIURA RACHUNKOWEGO PRZYJMĘ - 691888444
  • PRACA | dam
    Austria: CIEŚLA SZAL., MURARZ, ELEKTRYK, OPERATOR ŻURAWIA. WYMAGANA ZNAJOMOŚĆ J. NIEMIECKIEGO. Cert. 6760. Kom. 513106189; 668831219, www.diwa-personalservice.pl, praca@diwa-personalservice.pl
  • USŁUGI | budowlane
    Wykonam STUDNIE GŁĘBINOWE i POMPY CIEPŁA kompleksowo lub wiercenie. 510 018 800.
2016-07-24 10:00 Cotygodniowy przegląd fotograficzny Tygodnika Podhalańskiego 2016-07-24 09:34 Zmarł doktor Leopold Bobak. Pogrzeb w poniedziałek 2016-07-24 07:59 Jelonek nadal mieszka pod Rysami 2016-07-23 19:39 Jedna fontanna, a tyle radości 2016-07-23 19:29 Zabezpieczenia przed szaleństwem na "patelniach" 2016-07-23 19:22 Maciej Kot wygrywa Grand Prix w Wiśle 2016-07-23 18:01 Pątnicy zdobywają Giewont 2016-07-23 16:20 Dla kogo ten quad? 2016-07-23 15:54 Handel na nowotarskich targowicach (wideo) 2016-07-23 14:44 Śmieci nad Jeziorem Czorsztyńskim 2016-07-23 14:31 Dziś biegamy w Zakopanem 2016-07-23 12:02 Tragedia na Orlej Perci 2016-07-23 11:48 Bez niespodzianek. Korki na zakopiance, korki w Zakopanem 2016-07-23 10:41 Parkowanie zaczęło się już nocą 2016-07-23 09:47 Warkocze poszły w ruch 2016-07-23 09:46 Stare Dobre Małżeństwo w Zakopanem 2016-07-23 08:01 Kolorowe niebo o wschodzie słońca 2016-07-23 05:50 Leśny tir wyciągnięty (wideo) 2016-07-22 20:20 Dni Muzyki Karola Szymanowskiego 2016-07-22 18:00 Nie chcą olbrzymiego hotelu 2016-07-22 15:50 Górale z Markiem Kamińskim pozdrowią z Giewontu papieża Franciszka 2016-07-22 15:43 Wypadek w lesie 2016-07-22 15:25 Rondo oficjalnie otwarte 2016-07-22 15:18 Wypadek taternika w rejonie Morskiego Oka 2016-07-22 13:32 To będą słoneczne dni, ale uwaga na burze 2016-07-22 12:06 Sprostowanie 2016-07-22 11:22 Jesteśmy w Krempachach 2016-07-22 10:01 Pierwsi pielgrzymi pod Giewontem 2016-07-22 08:08 Poroniańskie lato wystartowało 2016-07-22 07:56 Promenada się rozrosła
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2016-07-24 09:43 1. należy powtórzyć akcję "Rodzinne granie w smieciobranie" i po problemie 2016-07-24 08:52 2. Strasznie niedobrze ze ludzie oswajaja jelonka. Potem przyjdzie polowac i bedzie po jelonku .. 2016-07-24 08:43 3. Czym się tak tumoki jaracie, że przyjechało kilku ciapatych w szpanerskich samochodzikach, z pogardą patrzących na przechodniów, myślących że jak mają kasę to wolno im wszystko. Spróbujcie taki numer odwalić u nich, nie mielibyscie napewno samochodu, nie wiem czy życie udałoby się wam ocalić, zaproście więcej takich ziomków napewno będzie rozrywka 2016-07-24 08:31 4. Abeto, ława, jak to ława, ale rama rowerowa Ital Bike 24" w przystępnej cenie, to jest niespotykana cenowa okazja. 2016-07-24 08:23 5. Widzę, że turyści na filmie łapią pokemony. 2016-07-24 08:22 6. "Urojenie jednej osoby to choroba psychiczna. Urojenie wielu to religia." 2016-07-24 08:18 7. Prawdziwy Abeto to ten, co Mu na forum podkreśla nicka na czerwono ? 2016-07-24 08:11 8. O drugiej dwadzieścia po północy nikt normalny nie pisze na forum tylko zeluś z wieżowca z widokiem na gołębnik ha,ha,ha.Ja oferuję natomiast magnetofon ZK -120T. 2016-07-24 07:38 9. "goral",łajzo! ty sie wynos z Zakopanego jak ci sie nie podoba!! ,TdP jest wspaniałą promocja regionu i kolarstwa które jest jednym z najpopularniejszych dyscyplin na swiecie!ale twój mały rozumek nigdy tego nie pojmie...pewnie twoim ulubionym zajeciem jest gniecenie oscypka,sprzdaz wełnianych skarpetek albo fiakierka ... 2016-07-24 06:05 10. Panowie i tak to nic nie daje wczoraj normalnie szlo jezdzic
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Album TP

Bojcorka

FILMY TP